Standaard hemelverschijnselen zijn vaak al verbluffend genoeg, vooral als ze tot het wat minder geziene soort behoren. Halo’s, regenbogen, nachtende lichtwolken, glories, de groene flits, ik noem er maar een paar.

Maar dan heb je ook nog eens een hele prot aan verschijnselen waar we met de bestaande modellen helemaal niet van snappen hoe ze kunnen.

Mijn onderlaatste aanschaf, met passende dank aan een mede-Wikipediabewerker, betreft namelijk een exemplaar van het boek Rare Halos, Mirages, Anomalous Rainbows, and Related Electromagnetic Phenomena. Ja, kom gerust even bij van die titel.

De schrijver, ene William R. Corliss, hield zich bezig met het verzamelen van anomalieën. Waarnemingen van fenomenen waar we tot dusver geen zinnige wetenschappelijke verklaring voor hebben. Maar dan niet op de Erich von Däniken “en dus zijn het de aliens”-manier, maar netjes wetenschappelijk gecatalogiseerd, van bronnen voorzien en afgewogen op geloofwaardigheid.

Nou, en wie dacht dat een negengradenhalo raar was kan zijn vingers aflikken met dit boek. Er zitten dingen bij die je normaal alleen in dromen ziet, maar die kennelijk echt door betrouwbare getuigen zijn waargenomen. Regenbogen die niet hangen waar ze horen. Zesvoudige regenbogen. Regenbogen met pilaren aan weerszijden. Valse zonnen. Zijdelingse luchtspiegelingen. Druppelvormige halo’s. Vierkante halo’s. Vierkante. halo’s.

Behalve kneiterintrigerend is het boek een wijze les in nederigheid. Als ergens-van-af-denken-te-weter heb je (ik) soms de neiging om te roepen “Dat kan niet, want daar is geen zinnige verklaring voor”. Maar zelfs als ook maar de helft van Corliss’ boek op waarheid berust (er is ook kritiek op zijn werk) verdient het aanbeveling om terughoudender te zijn met dat soort stelligheid. We (ik) vergeten nogal eens dat wetenschap immers niet een vastgekit stelsel zekerwetendheden is, maar juist een onophoudelijk balanceren op de grens met het nognietbegrepene.

Of, zoals Corliss zelf William James citeert:

Round about the accredited and orderly facts of every science there ever floats a sort of dust-cloud of exceptional observations, of occurrences minute and irregular and seldom met with, which it always proves more easy to ignore than to attend to … anyone will renovate his science who will steadily look after the irregular phenomena, and when the science is renewed, its new formulas often have more of the voice of the exceptions in them than of what were supposed to be the rules.

Maar vierkante halo’s??