Categorie: Be- en verwonderingen

Atoptics gone for good aaaand it’s back

Update: Now breaks my wooden shoe. http://www.atoptics.co.uk is back online. Our prayers have been heard (and Les Cowley is now a redditor)! Blimey, this is good news, honestly. Thank you, Les!


—‹⊙›—

I’m doing this one in English because it’s important, at least for those interested in atmospheric optics: halos, sundogs, rainbows, iridescent clouds, glories, light pillars and every other wondrous thing to look for when light meets the sky (or ground. Or water. Or soap bubbles. Or butterfly wings).

Several weeks ago, it was noticed that the number 1 authoritative online resource on the topic for the past 24 years, http://www.atoptics.co.uk, was suddenly down. My hope was that this was temporary and due to the founder, the magnificent Les Cowley, having decided to do some updating, cleaning or otherwise twenty-first-centurifying the site.

But alas, it now turns out that he has consciously decided to take the website down for good. Read about it here at the atoptics subreddit (which Blinde Schildpad and I co-founded back in 2012, although neither of us have been active members for a long time). The site has even been excluded from archive.org, meaning that Atoptics is simply gone forever.

Apparently Les is disinclined to elaborate on the reasons for his decision (though this comment probably gets the gist of it), which he has all the right in the world to be, but in total earnest: this is a serious loss for the entire community of optics enthusiasts. The website was an unsurpassed treasure trove on the topic, teeming with photos, information, applets, research, diagrams and whatnot on the ins and outs of every optical phenomenon imaginable and the physics underlying them. Aw! Bummer. This was the site that got me looking at the sky!

Bummer indeed. Now where should we enthusiasts go, or send the uninitiated? Of course, heaps of decent information on atmospheric optics can be found scattered elsewhere across the web and in these things called “books” (See the list at the bottom of this post) and the subreddit gang are discussing setting up an alternative so who knows what’ll grow out of the ashes, but it will be hard to come even close to a place that presented everything so thoroughly, attractively and comprehensively in one spot as Atoptics did.

So, yeah. Thank you, Les (honestly), for the beautiful things you have given us, and may the Brocken Spectre haunt you (just a little) for taking them away from us again. Let a new generation arise and carry forth the legacy!

(These are some of the few puny remnants you can still find if you google “atoptics”.

Alternatives

Some online alternatives of varying decency include:

These are some pretty good books on the topic:

Kijkparade

Bloginspiratiegebrek. Filmpjesgeschiedenis altijd goed als vuller. Plezier ermee.

IJsland neigt andermaal tot magmaburp.

Er zit soms tergend veel tijd tussen de Antikythera-episoden van Clickspring, maar áls er dan weer eentje verschijnt, is het het wachten ook dubbel en dwars waard.

Muziek van Anna von Hausswolff (met dank aan de desbetreffende mensen die weten wie jullie zijn).

De maker van Rolf maakt ook filmpjes voor Klokhuis.

Na Doe Maar deed Henny Vrienten o.a. The Magnificent 7.

Een hobbit in een tunnel met zijn fluit.

Les Wankers. (Een parodie op Kooples, die het dus wél bloedserieus menen.)

First Aid Kit doet Herman van Veen Leonard Cohen.

Philomena Cunk neemt ons mee in de geschiedenis van the United Britain of Great Kingdom.

Een tafelgesprek in Oeganda tussen een transjongen met ijzeren zenuwen, een interviewer die het midden houdt tussen verbijstering en oprecht-willen-begrijpen, en een laaiende priester die eerst inbelt en vervolgens zelf naar de studio komt met medeneming van enkele stukken fruit om zijn punt kracht bij te zetten.

Ketchup leather. Yay.

Haha, dit is nog best een soort van nuttig. (Geen zorgen, die derdegraads brandwonden zijn afwrijftattoos.)

Een oud nummertje van Dva, het duo dat regelmatig de muziek in de Amanita-spellen verzorgt.

Nederland is armer zonder Evoluon.

Vandaag bereiden wij een krukje.

Opdat wij niet vergeten dat dit heeft plaatsgevonden.

Nee, ook de Piri Reïs-landkaart is geen bewijs van aliens.

De Schist-schijf daarentegen duidelijk wel.

Als je anno 2022 een clip zou moeten maken die 1990 zou moeten voorstellen en je zou hiermee aan komen zetten zouden mensen het over the top vinden maar de clip is dus daadwerkelijk uit 1990.

Het sexy’ste mannenkoortje dat u vandaag onder ogen krijgt.

Kate Bush in het dit jaar te slopen Spookslot op de Efteling.

Een kek portatiefje.

Alsook waterorgel.

Een liedje van veertig Songfestivals geleden.

Een ouwe gangster vertelt.

This is the bagpipe your mother warned you about.

Het lieflijkere werk van Myrkur. (Wie haar afschuwelijketakkeherriewerk prefereert: hiero. Zelf weten.)

Conway’s Game of Life in een fris jasje.

Taaldrab 45a: Rock en/of roll

Deze vind ik al een half leven vreemd. Misschien ligt het grotendeels aan mijn fragmentarische muziekterminologiekennis, maar mijn wenkbrauwen gaan centimeters de lucht in als mensen de muziek van, zeg, Bill Haley en die van een Nirvana of Metallica allebei aanduiden als rock and roll.

Het reddit-commentaar dat mij tot deze post aanzette. (Ik kom nooit op reddit, dat is een leugen.)

Dit zie je vaker zo gebruikt worden en in mijn boekje is dat echt knetterweird. Bij rock and roll denk ik puur aan vetkuiven en petticoats en rijkbechroomde bolides in pasteltinten, niet aan langharige headbangers met hun wijsvinger en pink in de lucht. Dat is geen rock and roll, dat is rock. Of hard rock. Of (heavy) metal. Of metal rock. Niet rock and roll. Dat is Bill Haley. Of Buddy Holly.

Nu wordt de zaak er niet overzichtelijker op doordat Bill Haley en zijn Kometen het zelf over rock (around the clock) hebben. Maar rock and roll rock noemen vind ik lang zo bizar niet als rock rock and roll noemen.

Voor zover ik het kan overzien komt dit omdat we hier te maken hebben met een gevalletje “hoofdcategorie heeft zelfde naam als subcategorie” en daar dan verwarring tussen. Net zoals geit zowel de subcategorie “een vrouwelijke geit” als een lid van de hoofdcategorie “de diersoort geit als geheel” kan betekenen, kan rock zowel het overkoepelende genre rock aanduiden als eender welk van zijn vele subgenres, zoals rock, of metal, of rock and roll, of deathgrind of hoe jullie jongeren dat ook allemaal maar noemen met jullie skateborden.

Dus als je Nirvana rock and roll noemt, verwar je in mijn perceptie een subcategorie (rock and roll) met de hoofdcategorie (rock) die hetzelfde heet (rock) als de subcategorie (rock) waar de hoofdcategorie (rock) zijn naam (rock) aan te danken heeft. Alsof je alle geiten ongeacht geslacht bok noemt, omdat er ook geiten bestaan (grofweg de helft) die een bok zijn.

Helder? Fijn zo. Nou niet meer doen hè.

Taaldrab 43: Griekse eiland Corfu

Wat is taal toch altijd weer nét anders dan je dacht. Ik zie zojuist deze kop langs komen en mijn innerlijke prescriptivist roept direct: “Nee, het is bij Grieks eiland Corfu, niet Griekse!”

Maar hoezo? Krantenkoppentaal is immers niets anders dan het weglaten van lidwoorden en aanverwant overbodig vulmiddel, en de overige woorden precies zo laten als ze waren?

  • Een opgetogen weeskind wint de lotto => Opgetogen weeskind wint lotto
  • De uitslag van het borduurtoernooi hangt aan een zijden draad => Uitslag borduurtoernooi hangt aan zijden draad
  • Het dak waait van een flat in de Leidse Atjehstraat => Dak waait van flat in Leidse Atjehstraat
  • Een Russische violiste vindt een kunstgebit in haar Griekse salade => Russische violiste vindt kunstgebit in Griekse salade

Dus dan zou je analogischerwijs ook verwachten:

  • Er zijn nog twaalf vermisten na de/een brand op de/een veerboot bij het Griekse eiland Corfu => … bij Griekse eiland Corfu

Kwestie van de het weglaten en klaar is Kostantinos. Maar nee dus, vindt mijn taalonderbuik!

Op de een of andere manier moet je bij het-woorden (zoals eiland) voor correct krantenkops niet alleen het lidwoord weglaten, maar ook de e-uitgang van het bijvoeglijke naamwoord (Grieks). Alsof de vol-uitgeschreven versie bij een Grieks eiland Corfu was. Wat evident niet zo is, want er is maar één Grieks eiland Corfu en dus kan er alleen maar het bedoeld zijn geweest.

Maf. Hier is vast literatuur over, maar die zou ik niet direct bij de hand weten.

Nadere overdenkingen

Via analoge kanalen met blogvolger Absent Martian nog een beetje over zitten heenenweren. Hij komt met het voorbeeld Frans staatshoofd arriveert in Maleisië (o.i.d.) versus Franse staatshoofd arriveert in Maleisië. Wij beiden vinden dat het het eerste moet zijn, net zoals bij Corfu dus, ook al lijkt het taaltechnisch alsof je daarmee een Frans staatshoofd bedoelt, quod non want er is er maar één. Maar hoe langer ik ernaar staar, des te minder écht fout vind ik de tweede optie. Hij voelt duidelijk minder juist dan de eerste, maar ook weer niet 100% onacceptabel.

Interessant schemergebied dus. Benieuwd wat u, lezer, hiervan denkt. Voelt de ene optie voor u correcter dan de andere, of kunnen ze wat u betreft allebei even prima?

  1. Frans staatshoofd arriveert in Maleisië
  2. Franse staatshoofd arriveert in Maleisië

(Er zijn inmiddels trouwens nog maar elf vermisten. Sorry dat ik een beetje naar bericht heb gebruikt voor deze taalobservatie.)

Nog een overdenking

Wat ik me nu ineens bedenk: misschien zit de foutvoelendheid van constructie 2 hem er wel in dat je met Griekse eiland Corfu en Franse staatshoofd lijkt te suggereren dat je het over de eiland en de staatshoofd hebt? Wat natuurlijk compleet ongrammaticaal is, dus dat je om dat te vermijden een extra signaal van het-heid in het leven moet roepen, namelijk het verwijderen van de –e achter het bijvoeglijk naamwoord?

Hmm! Zou best eens een stukje verklaring kunnen leveren.

En hoe staat het intussen met de Canto Ostinato?

Uit een scriptie over de Canto Ostinato (Stacey Low, 2020)

Ja nee, ik begrijp het volkomen als u bij die titel alleen al gillend de kamer verlaat, want eerlijk is eerlijk: de Cantomoeheid (of -⁠moordlust, geheel naar keuze) ligt zwaar op de loer bij zo’n onaflatende overdaad aan uitvoeringen. Ik denk dat er onderhand met gemak zo’n honderd versies in officiële en -⁠euze omloop zijn en dan reken ik allerlei spontane mafketels op stationspiano’s nog niet mee. Mijn Youtube-Canto-Ostinato-afspeellijst barst in ieder geval in toenemende mate uit zijn voegen:

Dit is dus een afspeellijst. Klik naar links/rechts om tussen de honderden clips te navigeren.

En ik zal niet ontkennen dat ik soms ook enige verkalking in de onderriemse regionen ervaar bij dingen als Canto Meets Jazz, fijn een stukje associatief de Canto van je af schilderen en – ik zou mezelf niet geloofd hebben als ik mezelf dit zou hebben horen vertellen als het niet de werkelijkheid was – groepsgewijs hometraineren op de Canto. Ik sluit niet geheel uit dat dit tekenen van de Eindtijd zijn. (Op zich ook wel weer eens verfrissend, daar niet van.)

Dit was dus in 2012. Zie je wel. Eindtijd.

Maar, zoals de zoon van mijn vader altijd pleegt te zeggen: je kunt het een kunstenaar niet aanrekenen als diens kunstuiting door anderen wordt overgehypet, en de kunstuiting puur om die reden afwijzen zou zonde zijn.

Want ik blijf het, ondanks perioden van er even hélemaal klaar mee zijn, een tof stuk vinden. En ook anno jaren 20 duiken er af en toe nog altijd mooie nieuwe glimmertjes op in de goudpan van de rivier des eh, ja jemig bedenkt u anders even zelf een metafoor. Hieronder bijvoorbeeld, met orgel van oudgediende Aart Bergwerff en zang van Wishful Singing (die u misschien wel eens heeft zien langskomen in connectie met Herman Finkers):

(Haha, kijk dat kind op 2:47 nét te laat haar gaap onderdrukken.)

Er is ook een hele cd van, die tevens (in delen opgehakt – waarom dóen mensen zoiets? O ja, zodat je de cd koopt natuurlijk) op Youtube is te vinden. Hoor naast de zang ook hoe leuk dat orgel er zachtjes op los puft en sist en daarmee subtiel een onbedoeld goed uitpakkende ritmesectie aan het openingsgedeelte toevoegt. (Of dat treurig-dissonante stoomlocomotiefje aan het begin helemaal de bedoeling was durf ik niet te zeggen, maar het heeft wel iets koddigs.)

Aart Bergwerff & Wishful Singing – Canto Ostinato

Tuurlijk, ik besef terdege, hier kun je ook hard Hu bij roepen, maar ik vind het mooi, dus puh. En als u er lekker bij wilt linoleumgutsen of onderwaterqigongen, doet u maar fijn uw ding hoor, ik ben ook weer de kwaadste niet. Smaak blijkt opmerkelijk subjectief, in dat opzicht. Behalve waar het Canto Meets Jazz betreft natuurlijk, dat is gewoon letterlijk het equivalent van de broer van mijn zus die vroeger expres door haar heen ging etterbakken als ze een liedje wilde zingen.

En als u ’m echt niet meer trekt, die Canto, dan is er altijd nog mijn afspeellijst van Steve Reichs Music for 18 Musicians!

Mini-uitdaging: tel de keren dat-ie daadwerkelijk door 18 musici wordt uitgevoerd.

Taaldrab 42: Taal aan de wandel

Ga eens ras op de kanalen van Yoïn van Spijk kijken, want die wemelen van de taaltoffigheden.

  • Zoals: hoe zouden Latijnse woorden die het niet in hedendaagse Romaanse talen hebben gered er in die Romaanse talen hebben uitgezien als ze het wél zouden hebben gered?
Als de knoflook er geen stokje voor had gestoken.
  • Of: waar het woord lijk allemaal in verstopt zit:
Hee broodkneedster, wat heb jij een lekkere gestalteomhulling.
  • Of: waarom je Ζεύς niet uitspreekt als Tsuis maar als Zdews:
Luistert u even mee, meneer Zeinstra?

En massa’s meer!

Aanvraagpraat

Want we zochten immers nog altijd een beter alternatief voor de armbakken kreet podcast. Is dat wat, aanvraagpraat? Meer of minder is het per slot van rekening niet: gepraat op aanvraag. Al impliceert dat misschien nog teveel dat je er eerst een tijdje op moet wachten voor je het per podcastkoets krijgt aangeleverd. Afroepradio? Hmnee, want radio kan ook muziek zijn en een podcast is toch voornamelijk praten. Wensklets?

Enfin. Hoe we het ook noemen, ik luister er geregeld naar. Dus dat u het misschien eens leuk vindt om te weten waar dan zoal naar, en dat u misschien ook nog wel goeie terugtips mijn kant op heeft. Roep vooral! Mijn rode draad ligt duidelijk in de hoek “informatief/populair wetenschappelijk/geschiedenis/taal”, maar ik sta open voor allerhande verbredingen mijns horizonts.

Komen ze, in niet nader onderbouwde volgorde.

Nog: recentste nieuwvondsten voeg ik toe bovenaan de lijst.

John en Paul hebben woorden waar ze over babbelen.
Vink. Ahaaa, dus hier halen jullie al je podcasttips vandaan! Zeg dat dan meteen.
Bloody Sunday in Roermond. Spannend waargebeurd verhaal met veel Limburgers erin.
De Laatste Dans. Wonderlijk waargebeurd verhaal met nog veel meer Limburgers erin.
De Lettercast. Om onduidelijke redenen houdt hij op na de L, maar leuke taalweetjes niettemin.
Loremen. Als je Alasdair Beckett-King leuk vindt, dan deze podcast vast ook (omdat Alasdair Beckett-King erin zit).

Nieuw in het wild aangetroffen: Pipes for Good Vibes. Eindelijk een podcast over doedelzakken!

Meer: met dank aan inzender Sarah: Groene Oren. Haha, ik ben nu de Nachtzwaluw aan het luisteren en ik vind het vermakelijk.

Groene oren. Dieren en planten vertellen over zichzelf (maar stiekem zijn het gewoon mensen). Leerzaam en komisch.

Toevoeg: dankzij deze tiplijst van de Volkskrant heb ik er nog een paar aan mijn verzameling toegevoegd. Ik ben nu De Vlaamse Kunstroof aan het luisteren, wat een regelrecht Dan Brown-waardig waargebeurd spannend speurverhaal blijkt te betreffen.

1540556295
De Vlaamse kunstroof. Een regelrecht Dan Brown-waardig waargebeurd spannend speurverhaal.
1460257895
Beethoven is meer dan een hond. Een wel héél popiejopie (“jij gaat hier niet plat op hè Fiek?”) maar toch onderhoudende spoedcursus klassieke muziek.
1056931611
Parel Radio. Nog niet geluisterd, maar lijkt me de moeite waard.
1600958255
De Schrik van Roden. Over een ouwe NSB’er die destijds misschien wat al te hard is aangepakt. Of niet. Oordeel zelf.
957430475
The Allusionist. Leuke wetenswaardigheden inzake taal.
1566509868
Over Taal Gesproken. Idem, maar dan in en over het Nederlands.
1361734727
Onbehaarde Apen. Allerlei boeiende populair-wetenschappelijke onderwerpen.
638203140
Echt Gebeurd. Korte waargebeurde belevenissen, verteld door de meemakers zelf. Grappig, ontroerend, spannend, noem maar op.
1084340508
The Curious Cases of Rutherford and Fry. Nerdy stuff. In het Brits.
1490290676
A Problem Squared. Héél nerdy stuff. In het Australisch.
1511122654
De Plantage van onze voorouders. Tot nadenken stemmende miniserie over de slavernij.
1489988353
Unter Pfarrerstöchtern. Een in een vlaag van “Ik zou eens beter Duits moeten leren” gevonden podcast met verhalen over de Bijbel.
1044844618
Geschichten aus der Geschichte. Idem, maar dan over de geschiedenis in het algemeen.
1461450367
Het Spoor Terug. Idem, maar dan in het Nederlands.
1544129591
Taalnerds. Nerds over taal.
1513807137
Maarten van Rossem. Pruttelt onvermoeid verder over eender welk onderwerp, meermaals per week.
1441106872
Hallo Hier Hilversum. Over de geschiedenis van de Nederlandse radio. (Daar had ik dus al eens over geblogd.)
1515930794
Nooit Geweten. Een ode aan Wikipedia, in de vorm van leuke ontdekkingen daarin. Ondergewaardeerde aanrader.
497227384
This Is Actually Happening. Geschikt voor als u behoefte heeft aan een dosis “Bij nader inzien valt mijn leven best mee, qua erg.”
1186056137
Lingthusiasm. Twee wel heel enthousiaste taalenthousiastelingen, maar dat drukt de interessantheid niet.
1217629669
Nerdland Maandoverzicht. Vlaamse bètafanaten nemen elke maand met veel meligheid de laatste wetenschappelijke ontwikkelingen door.
1449884495
The Fall of Civilizations Podcast. Grote rijken in de geschiedenis en hoe ze ten onder gingen. Komt ook in een versie met beeld. (Hmm, hoe zou je dát moeten noemen, een podcast met beeld? Kijkcast?)
De Grote Harry Bannink Podcast. Die van de liedjes van Annie M.G. Schmidt en peilloos veel andere. (Ook hier had ik het al vaker over.)
538608536
The History of English Podcast. De geschiedenis van het Engels in groot detail.
Plots. Onwaarschijnlijke maar ware verhalen.
1462120258
Tales from the Rabbit Hole. Debunker Mick West praat met huidige en voormalige complotdenkers zonder ze (hardop) wappies te noemen.
1474364782
Aangenaam. De verhalen achter voornamen.
152249110
Radiolab. Misschien wel de oer-podcast. Mag hoe dan ook niet ontbreken in de lijst.
793155061
Nooit Meer Slapen. Waarom je expres mensen ’s nachts zou interviewen ontgaat me, maar de interviews zijn interessant.
1436204191
Er Mag Al Eens. Ontboezemende interviews met (o.a.) bekende Vlamingen.
1310805889
Gijs Groenteman (die extreem goed Merijn Scholten kan nadoen) interviewt mensen in een kast.
1574545059
Hans. Aandoenlijke en -grijpende miniserie over een dementerende man.

O ja, en gelukkig nieuwjaar nog natuurlijk!

Wombo

Update 6-12: Meer Wombolol bij Victor!

Update 5-12: Hah, kijk, ja, dat kan natuurlijk ook (dank, bezoeker uair01!): bestaande liedteksten gebruiken om de AI mee aan de haal te laten gaan. Haha, nou, wie raadt onderstaand Wombogedicht? (Klik voor vergroting.)

Wombogedicht

~~~~~

Allememachies. De techniek staat voor steeds minder en Roald Dahls Great Automatic Grammatizator is onderhand hoegenaamd werkelijkheid.

Zo kun je op app.wombo.art een willekeurige kreet invullen (“a frog eating too many bananas”, “the birth of a screwdriver”, noem maar op) en er wordt ter plekke een uniek plaatje van gemaakt, dat geregeld griezelig accuraat is (soms iets minder) en vaak nog poermooi ook.

Hoe werkt het? Geen idee precies, maar het is iets met Kunstmatige Intelligentie en Diepe Nep. Er zijn toenemende aantallen programma’s die zulks kunnen, zoals bijvoorbeeld ook DALL-E, dat ik een tijd geleden voorbij hoorde komen in het Nerdland Maandoverzicht (aanrader voor mensen die van nerds en maandoverzichten houden) en This Person Does Not Exist (jup, die gezichten worden dus ter plaatse gegenereerd) en Pixray (dank, reageerder Sarah!).

Wat Wombo zo te zien doet is bestaande plaatjes bij je tekst googelen (zo lijken die Aragorn/Arwen en Philip Glass me vrij direct gebaseerd op voorhanden beeldmateriaal [minus de rook en de cocktails dan], al heb ik de originelen zo gauw niet kunnen achterhalen) en die op een min of meer natuurlijke manier proberen te combineren, plus een kunstzinnig filter eroverheen. Aan sommige van mijn probeersels hierboven is te zien dat het algoritme meer doet dan simpelweg plaatje A en plaatje B naast elkaar zetten, want die Mona Lisa staat echt in de fik en die smurf-achtige blobbels en Jennifer Aniston zitten echt in die pogingen-tot-dodecaëder. Knap verbluffend, als u het mij vraagt. En ja, ook best wat eng.

Toontaal

Harmonieën, temperamenten, stemmingen, timbres, spectra, toonladders, formanten, kreeftencanons en andere fascinerende fratsen onder de motorkap van de muziek.

De meeste van deze filmpjes zijn van het kaliber 3Blue1Brown, als in “ik volg hier 80% niet van maar het boeit me alsnog de pan uit.”

Wat maakt klanken dissonant? En zo ja, is dat erg?
Waarom een mens geen bel kan nadoen (zelfs geluidenmeester Beardyman niet).
De tritonus. Zo ongemakkelijk in het gehoor dat mensen denken dat de Katholieke Kerk hem probeerde te verdoezelen, maar dat is dus een mythe.
Een geheimzinnig stukje bladmuziek in het enige schilderij van Johannes Torrentius dat de Protestantse Kerk niet heeft weten te verdoezelen. Dank aan vader voor deze tip!
Möbius, Marcus, Bach.
Hoe men het Vroeger deed.