Stichting Onjuist Apostrofgebruik

In de categorie ‘beroepsdeformaties die een mens misschien liever niet zou hebben gehad maar als je er eenmaal mee zit is er geen weg terug’: overal foute apostroffen zien.

Apostroffen.png

Ja. Waar maakt een mens zich druk over hè. NOU, HIEROVER DUS. RIEKEN, ZEISEN EN PEK MET VEREN!

Hoe zit het namelijk ook alweer? In de wereld van leestekens heb je meerdere smaken ‘hoge komma’, zoals daar zijn de (enkele) aanhalingstekens en de apostrof. Slechts kniezoren (ik dus) zullen er nader naar omkijken, maar die tekens verschillen dus van elkaar in uiterlijk, en wel als volgt:

Een aanhalingsteken openen ziet eruit als een zesje; een aanhalingsteken sluiten en een apostrof zien er allebei uit als een negentje:

Apostrof aanhalingsteken3

Die je dan vervolgens op allerlei leuke manieren met elkaar kunt combineren:

Apostrof aanhalingsteken

Dit gaat onverwonderlijkerwijs te pas en te onpas mis, en dan vooral waar het een apostrof betreft die aan de linkerkant van een woord staat. De oorzaak ligt voor een belangrijk deel bij tekstverwerkers, browsers en digitale aanverwanten: Anglofoon als die van huis uit zijn snappen ze het concept van een Nederlandse apostrof vaak niet en zetten hem automatisch om naar een aanhalingsteken openen. Zelfs mijn blog blijft niet gevrijwaard: Als ik Fiets 'm erin typ krijg ik automatisch een ‘m en moet ik expliciet in de html-code duiken om hem naar ’m te verbeteren (voor de benieuwden: de juiste code is &​rsquo;).

Fiets 'm erin

Dus. Je kunt het de gemiddelde leestekengebruiker nauwelijks kwalijk nemen dat het misgaat. Maar dat wil nog niet zeggen dat we dergelijke wantoestanden zomaar blik- en bloosloos over onze kant hoeven te laten gaan! Bewustwording is stap 1 naar een betere wereld! Scherpt uw snede en werpt de barricaden der interpunctionele onderdrukkenis van u!

En, ik bedoel, als er instanties zijn die zich op de bres werpen tegen verkeerde spaties, dan mag ik best de Stichting Onjuist Apostrofgebruik in het leven roepen. Met gratis ongelukkig acroniem.

SOA
Bij dezen dan ook ter plekke per direct. Treft u voortaan een foute apostrof aan in het wild? Stuur ’m (← See what I did there?) naar hier of slaak een tjilp onder vermelding van #StichtingOnjuistApostrofgebruik! Dan zorgen wij voor de rest. (Koffie of zo.)

D__MkrMW4AAvF6Y.jpg

Over Drabkikker

Dirk Bakker, geboren in de vorige eeuw, levend in de huidige.
Dit bericht werd geplaatst in Haha, Taal, Typografie. Bookmark de permalink .

58 reacties op Stichting Onjuist Apostrofgebruik

  1. Beste Dirk,

    Ik zie die “dingen” ook overal, dus dit vind ik een hoogst lovenswaardig initiatief!

    Voor mijn Mac heb ik een aangepaste toetsenbordindeling gemaakt, zodat ik vanzelf een correcte apostrof ’ invoeg. De rechte vorm ‘ heb ik op de \ gelegd, zodat hij wel beschikbaar blijft voor boogseconden en natuurlijk voor citaten met enkelvoudige aanhalingstekens.

    In MS Windows is zoiets ook wel mogelijk, maar ik verwacht niet echt dat je mensen zover krijgt dat ze een aangepaste toetsenbordindeling gaan installeren. Dus lijkt het me effectiever als je stichting reclame gaat maken voor de combinatie AltGr-0.
    Voor de duidelijkheid: dat is de rechter Alt-toets plus de nul.
    Op de alom gebruikte toetsenbordindeling “US Internationaal” geeft dat de juiste apostrof.

    Veel succes!

    Liked by 1 persoon

  2. Daan zegt:

    Waar is ‘naar hier’? Kijk eens op de website van ’t Pannenkoekenhuis Hoenderloo. In de tekst staat het wel goed, in het logo (dat ook op de placemats staat en waar je dus de hele maaltijd naar moet kijken) helaas niet. En op de vlaggen buiten staat het logo ook… Lekkere pannenkoeken, dat wel!

    Liked by 1 persoon

  3. Theo Hillenaar zegt:

    En dan is er nog het verschil tussen enkele en dubbele aanhalingstekens!

    Liked by 1 persoon

  4. karen mutch zegt:

    “Drabkikker” – leuk bedacht! Als vernederlandsd amerikaanse, heb ik nog niet begrepen waarom een apostrof gebruikt wordt om meervoud aan te geven. Ben ik een apostrofbarbaar?

    Liked by 1 persoon

    • Drabkikker zegt:

      In het Nederlands gebruik je voor het meervoud alleen een apostrof als de meervouds-s een verkeerde uitspraak van de voorafgaande klinker zou veroorzaken. Bijvoorbeeld: kado eindigt op een lange oo-klank (“kaadoo”), maar als je daar rechtstreeks een meervouds-s achter plaatst zou de uitspraak veranderen in een korte ò-klank: “kaadòs”. Dat is niet goed, dus om te zorgen dat de o lang blijft klinken voeg je een apostrof toe voor de s: kado’s, uitspraak “kaadoos”.

      Hetzelfde geldt voor auto’s, dia’s, baby’s etcetera. Waar de meervouds-s geen verkeerde uitspraak van de voorgaande klank (klinker of medeklinker) oplevert gebruik je ook geen apostrof: bakjes, procedés, essays, kussens, bakkers enzovoort.

      Helpt dit? Op Wikipedia staat misschien ook nog nuttige informatie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Apostrof_in_de_Nederlandse_spelling

      Like

  5. Modadsa zegt:

    ’t Zal opzettelijk zijn, maar dat ontbrekende aanhalingsteken sluiten is erg storend.

    Liked by 1 persoon

      • Modadsa zegt:

        De afbeelding met de naam van de stichting. Voor ‘Stichting’ staat wel een aanhalingsteken openen, maar na ‘Apostrofgebruik’ ontbreekt het aanhalingsteken sluiten.

        Liked by 1 persoon

        • Drabkikker zegt:

          Oh, die, haha. Ja, lekker irritant hè. En technisch gesproken is dat niet eens een aanhalingsteken maar een ` (“grave accent”, Unicode U+0060). Die zie je namelijk ook wel eens gebruikt worden in plaats van een aanhalingsteken openen.

          Overigens mag je voor zowel de apostrof als de enkele aanhalingstekens openen/sluiten ook ook het rechte teken ' gebruiken (Unicode U+0027, verwarrend genoeg “apostrophe” genoemd), maar niet iedereen vindt dat mooi.

          Like

        • O, nu snap ik het! Je hebt de ironie gemist: Drabkikker wilde juist verkeerde aanhalingstekens in dat logo demonstreren. Het was dus in zekere zin de bedoeling om te irriteren …

          Liked by 1 persoon

  6. Hoera! Ik ben ook zo’n kniesoor die mij daaraan ergert! Kan ik lid worden? :-)
    Zelf heb ik dat opgelost door in mijn tekstverwerker alle ‘gekrulde’ aanhalingstekens standaard te laten vervangen door ‘rechte’ aanhalingstekens. Voilà, probleem van de baan, en ik vind het typografisch nog rustiger ook.

    Liked by 1 persoon

  7. boudewijnwaijers zegt:

    Ik heb in Word de mogelijkheid gebruikt van ‘autocorrectie’ tijdens het typen. Je kunt het automatisch vervangen van enkele aanhalingstekens uitzetten, maar dat vind ik een capitulatie. Die laat ik dus aan staan. Wat ik wel heb gedaan is in de autocorrectie verschillende combinaties opnemen. Zo vervang ik de ‘t-combinatie door een correcte `t, en een vergelijkbare regel heb ik ingevoerd voor ‘n, ‘m en ‘r.
    Overigens ben ik van mening dat het dubbele openingsaanhalingsteken in het Nederlands niet ” is (ongeacht of je zesjes of negentjes gebruikt), maar „ (dus als het ware twee komma’s). Ook dit heb ik in de autocorrectie staan: als ik ,, (twee komma’s) intik, krijg ik „ (het liggende dubbele aanhalingsteken).
    Ten slotte: een andere plaats waar het vaak fout gaat in bezittelijke vormen van zelfstandige naamwoorden, zoals „Jans’ boek” of „Jans boek”. Beide correct, maar „Jan’s boek” is fout.

    Liked by 1 persoon

    • Zo te zien heb je je tekst zorgvuldig geschreven. Daarom vind ik het vreemd dat je juist geen “correcte ’t” schrijft, maar een accent grave of iets dergelijks?

      Je truc voor MS Word vind ik heel goed, en het lage dubbele openingsaanhalingsteken is tegenwoordig minder gebruikelijk (door aanpassing aan Amerikaanse computers, of misschien al voortgekomen uit de tijd van de typemachines) maar inderdaad nog steeds de eerste optie – zie Wikipedia:
      https://nl.wikipedia.org/wiki/Aanhalingsteken#Gebruik

      Dan nog een verzoek: in een eerdere reactie schreef ik dat je in Windows via AltGr-0 (dat is de rechter Alt-toets + de nul) een correcte apostrof kunt typen. Zou je dat eens kunnen uitproberen? Ik weet niet zeker of dat echt overal werkt en kan het zelf niet uittesten vanwege Mac-gebruik… Dus graag feedback hierover.

      Liked by 1 persoon

  8. Jaap zegt:

    Maar hoe typ je nou zo’n code in op een Windows pc: &rsquo:?

    Liked by 1 persoon

    • Drabkikker zegt:

      Haha, ja, sneaky hè? Ik moest even een kunstgreep toepassen om dat voor elkaar te krijgen. Om precies te zijn: een zero-width space (html-code &​#8203;) geplaatst tussen de ampersand en het hekje van de html-code voor de apostrof: &&#8203​rsquo; dus.

      Like

    • Tegenwoordig kun je in bijna alle HTML-editors gewoon Unicode typen. Voor moeilijk direkt typbare tekens kan dat in Windows door de “Alt-toets-methode”: je houdt de linker Alt-toets vast terwijl je op het numerieke blok (of hoe heet dat) vier cijfers toetst, daarna laat je de Alt-toets los. Je moet dan wel de code voor dat teken weten; ik denk dat je die in de karaktertabel kunt opzoeken – waar je natuurlijk ook het bewuste teken kunt opzoeken en invoegen. Die karaktertabel vind je onder “Accessibility” verstopt.

      Concreet: Je kunt in Windows bijna in elke situatie de correcte apostrof typen via Alt + 0 1 4 6 en ook via Alt + 8 2 1 7.

      Opzoeken hoe je speciale tekens typt kun je ook online: http://www.hoejetypt.nl/

      Liked by 1 persoon

  9. Evilette de Hooligan-Heks zegt:

    Geweldig !!! Dat geeft de Burgeres weer Moedt !!!

    Liked by 1 persoon

  10. Martin Baasten zegt:

    Hier ga ik dus nóóit eten.

    Liked by 1 persoon

    • Vreemd, die foute ‘ midden in een woord is gebruikelijk bij onze oosterburen. Zou deze firma een Duits reclamebureau ingeschakeld hebben?

      Liked by 1 persoon

      • Drabkikker zegt:

        Ja, doen Duitsers dit? Nog nooit gezien, maar ik zal er eens op letten.

        Like

        • De “smart-quotes”-routine op Duitse/Oostenrijkse computers – of in tekst die als Duits gemarkeerd is – werkt anders dan in Nederland/in Nederlandse tekst:
          Andrea fragte mich:"Hast du Grass' 'Blechtrommel' gelesen?" wordt daar geconverteerd in Andrea fragte mich: „Hast du Grass‘ ‚Blechtrommel‘ gelesen?“

          De aanhalingstekens in de tweede zin zijn correct volgens de Duitse regels, maar de apostrof niet. Zodoende hebben zij een soortgelijk probleem met de apostrof als wij, alleen bij andere woorden.

          (Dat er teveel ruimte is om de rechte aanhalingstekens in de eerste zin komt, omdat ik geen normale aanhalingstekens gebruikt heb, want die worden door WordPress geconverteerd – maar een paar “full-width” tekens: U+ff02 en U+ff07.)

          Liked by 1 persoon

  11. Door alle discussie helemaal vergeten een paar leuke voorbeelden van fout apostrof-gebruik te geven:

    (Ik heb hun al ’ns wat geschreven daarover… Maar of het geholpen heeft betwijfel ik…)
    https://www.tzuiden.nl/

    En tenslotte: weet, dat wij een nobelprijswinnaar aan onze kant hebben:
    http://www.staff.science.uu.nl/~hooft101/ap.html

    Liked by 1 persoon

  12. Edwin zegt:

    Enkelvoudige apostrof?
    Gebruik gewoon de “dubbele”, veel eenvoudiger en minder leesverwarring!
    Plus: ik vind “apostrof” een lelijk woord, gebruik liever ” af­kap­pings­te­ken” of “weg­la­tings­te­ken”, en niemand gebruikt die nog als omlijsting van een citaat.

    Like

    • Drabkikker zegt:

      Zolang je de dubbele apostrof geen apostrof noemt vind ik het prima. ;) Overigens wordt de apostrof niet alleen gebruikt bij weglating, maar ook om uitspraakverandering bij lange klinkers te voorkomen als er een meervouds- of bezits-s achter komt (Saskia’s cavia’s).

      Nee, erg fraai is het woord niet inderdaad; waarom we geen apostrofe zeggen is me onduidelijk.

      Wat aanhalingstekens betreft: de enkele zijn net zo gangbaar als de dubbele. De Volkskrant, NRC, Trouw en AD gebruiken standaard enkele aanhalingstekens, zowel voor citaten als voor de ‘zogenaamd’-functie.

      Like

    • Sorry, niemand heeft het over “enkelvoudige apostrof” gehad hier.

      Je bedoelt misschien enkelvoudige aanhalingstekens? Die worden toch tamelijk veel in kranten gebruikt. Zie bijv. in het AD vandaag: “Een ‘mager zeventje’ voor jubilerende Marokkaanse koning Mohammed VI”

      Een verdere functie ervan is om het tweede-niveau citaat aan te geven, zoals in de zin hierboven, dus als alternatief voor dubbele aanhalingstekens.

      Ik vind het woord “weglatingsteken” ook mooier, alleen past dat niet zo goed bij het gebruik in meervouds- en genitiefvormen. Het woord “apostrof” betekent geloof ik in feite ook “weglatingsaccent”, maar bij zo’n buitenlands woord valt het minder op :)

      Like

  13. boudewijnwaijers zegt:

    Ook kranten doen het wel eens fout. De NRC is meestal heel precies, maar afgelopen maandag 28 juli, in een artikel over “Het kat-en-muisspel tussen de politie en de Haagse Drevenboys”, las ik:

    „Oog om oog, tand om tand.”
    „Ik zag de jongen huilend wegrennen en heb ‘m achterop genomen. Geen helm op, maar goed, het gaat om de veiligheid.”
    „Die jongens waren vijftien, zestien jaar.”
    „Ik heb een eindje met hem gereden”, vervolgt Yous, „en toen kwamen die jongens achter hem aan en gingen ‘m slaan en kreeg ‘ie wéér klappen. Mensen uit een woning kwamen erbij. Ik schreeuwde ‘Klaar! Ophouden!’ en toen begonnen ze weg te rennen. Alle kanten op.”

    Drie maal fout in zo’n klein stukje… Overigens gaat het op een andere plaats in hetzelfde artikel wél goed:

    Het begon met kleine criminaliteit. Scooterdiefstal. Op hulpverleningsgebied werd intussen al „heel veel geprobeerd”, zegt Arno. Gesprekken met de jongens, vaders erbij, zorgcoördinator erbij, mentor van school erbij. Maar de groep werd groter en op ’t laatst durfde niemand er nog wat aan te doen. „Je kunt als wijkagent wel op ze inpraten, maar als individu ben je kansloos.” Het was niet zijn beslissing maar hij begrijpt ’m wel: alleen de hotspotaanpak had nog zin.

    Ze weten dus wel hoe het moet.

    Like

  14. Huub Breuer zegt:

    Correct.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s