Taaldrab 48: Klodder

Voort-hersenwaaiend op het concept “schrift met vormen die zo min mogelijk van elkaar verschillen” hier alvast een soortement vergelijkbaar idee waar ik al eens vaker mee heb gespeeld (en waar ik vast de eerste c.q. enige niet mee ben): hoe drastisch kun je lettervormen versimpelen tot ze nog nét hun ontcijferbaarheid behouden?

Vrij drastisch, blijkt. Bekijk bijvoorbeeld onderstaande klodders en zie hoe ver u komt. Tip: afstand nemen en door oogharen kijken helpt.

Geinig hoe dat best goed gaat, nietwaar? (Zo niet, tjek de oplossing en daarna kunt u het gegarandeerd niet meer ont-zien.) Ons oog is een meester-pareidoleet, met dank aan alle voorouders die een struik aanzagen voor een sabeltandtijger in plaats van andersom.

Wat hier natuurlijk een vette vinger in de pap heeft zijn dingen als woordbeeld en vooropkennis van de taal, waardoor onduidelijkheden uit de context kunnen worden geraden, zodat hier wel iets moet staan en niet lolo:

Had ik in plaats van iets Nederlands een tekst in, zeg, het Kwakwaka’wakw geklodderd, dan was uw vlieger beduidend belabberder opgegaan (even gevoeglijk aannemende dat u geen Kwakwaka’wakwspreker bent).

Leuk experiment. En meteen een nieuw schrift erbij (al is “Palatino Linotype helemaal de moeder blurren en daar een contrastlaag overheen knatsen” misschien niet de origineelste verdienste), dat ik dan maar Klodder zal noemen.

Waar je dan weer dit soort effecten op kunt loslaten:

Taaldrab 47: Sogdisch

Misschien is dit een idee voor een subtaaldrabcategorie “kijk welk schrift ook bestaat”, maar dat hangt er een beetje van af hoe vaak ik een schrift tegenkom waar ik blogaandrang van krijg. Hoe dan ook. Kijk welk schrift ook bestaat: Sogdisch.

Van rechts naar links lezen.

Sogdisch is een oude Iraanse taal waar ik verder niets over weet, maar het schrift vind ik mooi, zij het wellicht een tikje onpraktisch. Je hebt van die schriften waarbij je denkt: gezien hoe dik de lijnen zijn die je pen (kwast, griffel, dinges) maakt, zou je de letters gewoon niet wat groter schrijven? Dan zie je het verschil ertussen wat beter. (Zie bijvoorbeeld ook: Elefantine-Aramees, waar ik dan ook nog de tip aan zou toevoegen: misschien niet zo allemachtigs lelijk schrijven?) Maar goed, wie ben ik hè.*

* De man die eens flink een schrift gaat bedenken waarbij de tekens expres zo min mogelijk van elkaar verschillen. Dát ben ik.

Foto’s van beroemdheden van toen ze nog heel jong waren zodat je niet meteen ziet wie het zijn en dat ik daar dan een lollig bijschrift onder heb gezet met verwijzingen die u dan heel grappig vindt zodra u erachter bent wie het is.

Dat het internet dit hilarische concept nou nog niet eerder heeft bedacht.

“Als jullie niet als de sodemieter wereldvrede sluiten nuke ik jullie helemaal aan gort.”
“Een stralende baby.”
“Als je nou niet ophoudt met klieren ga je zonder wierook/mirre/goud naar bed.”
“Zucht. Nee, mijn vader is niet Marco Bakker.”
“Over jou wordt later vast nog eens een leuk liedje geschreven.”
“Ik ben nog niet helemaal tevreden over mijn kapsel.”
“In een spiegel kun je jezelf alleen op de lippen kussen.”
“Morgen kan ik zwanger zijn. Kan ook nog vandaag.”
“Dit ben ik overdag. ’s Nachts spring ik o.a. uit ramen met confetti in mijn haar en wals ik met Mathilda.”
Hmm. Deze is te makkelijk hè.

Uw inzendingen

Haha, ik wek inspiratie bij mijn gevolg. Hieronder volgen enkele opwerpselen uwens inzendens. Doe er vooral meer als u zin heeft!

“Mijn moeder zei dat het niet kon. Nou, wacht maar.”
“Als ik m’n zin niet krijg ga ik krijsen, ik ga krijsen op het strand, ik ga krijsen op het gras, ik zal nooit getroost kunnen worden.”
“De wieg, dat ben ik.”

Atoptics gone for good aaaand it’s back

Update: Now breaks my wooden shoe. http://www.atoptics.co.uk is back online. Our prayers have been heard (and Les Cowley is now a redditor)! Blimey, this is good news, honestly. Thank you, Les!


—‹⊙›—

I’m doing this one in English because it’s important, at least for those interested in atmospheric optics: halos, sundogs, rainbows, iridescent clouds, glories, light pillars and every other wondrous thing to look for when light meets the sky (or ground. Or water. Or soap bubbles. Or butterfly wings).

Several weeks ago, it was noticed that the number 1 authoritative online resource on the topic for the past 24 years, http://www.atoptics.co.uk, was suddenly down. My hope was that this was temporary and due to the founder, the magnificent Les Cowley, having decided to do some updating, cleaning or otherwise twenty-first-centurifying the site.

But alas, it now turns out that he has consciously decided to take the website down for good. Read about it here at the atoptics subreddit (which Blinde Schildpad and I co-founded back in 2012, although neither of us have been active members for a long time). The site has even been excluded from archive.org, meaning that Atoptics is simply gone forever.

Apparently Les is disinclined to elaborate on the reasons for his decision (though this comment probably gets the gist of it), which he has all the right in the world to be, but in total earnest: this is a serious loss for the entire community of optics enthusiasts. The website was an unsurpassed treasure trove on the topic, teeming with photos, information, applets, research, diagrams and whatnot on the ins and outs of every optical phenomenon imaginable and the physics underlying them. Aw! Bummer. This was the site that got me looking at the sky!

Bummer indeed. Now where should we enthusiasts go, or send the uninitiated? Of course, heaps of decent information on atmospheric optics can be found scattered elsewhere across the web and in these things called “books” (See the list at the bottom of this post) and the subreddit gang are discussing setting up an alternative so who knows what’ll grow out of the ashes, but it will be hard to come even close to a place that presented everything so thoroughly, attractively and comprehensively in one spot as Atoptics did.

So, yeah. Thank you, Les (honestly), for the beautiful things you have given us, and may the Brocken Spectre haunt you (just a little) for taking them away from us again. Let a new generation arise and carry forth the legacy!

(These are some of the few puny remnants you can still find if you google “atoptics”.

Alternatives

Some online alternatives of varying decency include:

These are some pretty good books on the topic:

Kijkparade

Bloginspiratiegebrek. Filmpjesgeschiedenis altijd goed als vuller. Plezier ermee.

IJsland neigt andermaal tot magmaburp.

Er zit soms tergend veel tijd tussen de Antikythera-episoden van Clickspring, maar áls er dan weer eentje verschijnt, is het het wachten ook dubbel en dwars waard.

Muziek van Anna von Hausswolff (met dank aan de desbetreffende mensen die weten wie jullie zijn).

De maker van Rolf maakt ook filmpjes voor Klokhuis.

Na Doe Maar deed Henny Vrienten o.a. The Magnificent 7.

Een hobbit in een tunnel met zijn fluit.

Les Wankers. (Een parodie op Kooples, die het dus wél bloedserieus menen.)

First Aid Kit doet Herman van Veen Leonard Cohen.

Philomena Cunk neemt ons mee in de geschiedenis van the United Britain of Great Kingdom.

Een tafelgesprek in Oeganda tussen een transjongen met ijzeren zenuwen, een interviewer die het midden houdt tussen verbijstering en oprecht-willen-begrijpen, en een laaiende priester die eerst inbelt en vervolgens zelf naar de studio komt met medeneming van enkele stukken fruit om zijn punt kracht bij te zetten.

Ketchup leather. Yay.

Haha, dit is nog best een soort van nuttig. (Geen zorgen, die derdegraads brandwonden zijn afwrijftattoos.)

Een oud nummertje van Dva, het duo dat regelmatig de muziek in de Amanita-spellen verzorgt.

Nederland is armer zonder Evoluon.

Vandaag bereiden wij een krukje.

Opdat wij niet vergeten dat dit heeft plaatsgevonden.

Nee, ook de Piri Reïs-landkaart is geen bewijs van aliens.

De Schist-schijf daarentegen duidelijk wel.

Als je anno 2022 een clip zou moeten maken die 1990 zou moeten voorstellen en je zou hiermee aan komen zetten zouden mensen het over the top vinden maar de clip is dus daadwerkelijk uit 1990.

Het sexy’ste mannenkoortje dat u vandaag onder ogen krijgt.

Kate Bush in het dit jaar te slopen Spookslot op de Efteling.

Een kek portatiefje.

Alsook waterorgel.

Een liedje van veertig Songfestivals geleden.

Een ouwe gangster vertelt.

This is the bagpipe your mother warned you about.

Het lieflijkere werk van Myrkur. (Wie haar afschuwelijketakkeherriewerk prefereert: hiero. Zelf weten.)

Conway’s Game of Life in een fris jasje.

Taaldrab 46: Saaival

Saaival zn 1 het ~ | Toeval met een dermate lage graad van toevalligheid dat het eigenlijk het melden niet waard is. Goh, hadden we het laatst niet over Gertrude Stein? Blijkt dat Albert de Ruiter meezingt in een uitvoering van teksten van haar.2 de ~ | Hele oninteressante vissoort. Vandaag hebben we in de studio Gerard. Gerard is een saaival en werkt bij de administratie van een middelgroot bedrijf in Uden. Dat was het.

Lineair D: klaar voor gebruik

Jahaaa, en deze lag alweer sinds 2016! Maanden vlieden zich aaneen tot jaren en de tijd is als een geit zonder respijt. Maar nu is er dan toch eindelijk een volwaardige pagina van: Lineair D, geheel gereed!

Wat kan een ding dan vertraging oplopen hè (en dan is dit is nog niet mijn vertraagdste ding, kuch). In feite was het concept die zes jaar geleden al min of meer rond; het enige wat nog “even” moest was een toebedeling van de alfabetletters die zo aangenaam mogelijke vormen zou opleveren en zo min mogelijk lelijke. Maar omdat zowat elk letterpaar in dit schrift een ligatuur kan vormen, komt dat neer op zo’n 1500 mogelijke combinaties vergelijken. Het idee was: 1) eerst stelselmatig alle ligaturen inventariseren, dan 2) kiezen welke ik de mooiste vind en tenslotte 3) die koppelen aan de meest voorkomende tweelettercombinaties in het Nederlands (of welke taal ik ook maar van plan was hiermee te gaan schrijven). Prima aanpak op zich. In theorie.

Zoals u nog levendig voor de geest zal staan heb ik met dit doel ettelijke schriften volgeschreven en ben er vervolgens onherroepelijk in verzand. Tot ik onlangs de boel weer eens uit mijn archiefdoos lichtte en dacht: weet je wat? De pip en de kost ermee, die hele uitzoekerij. Ik sleutel gewoon een beetje ad hoc een alfabet in elkaar op grond van wat min of meer oké lijkt te werken (stiekem was dit alsnog een maandje schaven), en eventuele lelijkheid verwelkomen we dan maar lekker, als een rechtgeaarde Leonard Cohen. Wabi sabi in je keramiek, weetjewel.

Dus! Ga kijken!

Taaldrab 45a: Rock en/of roll

Deze vind ik al een half leven vreemd. Misschien ligt het grotendeels aan mijn fragmentarische muziekterminologiekennis, maar mijn wenkbrauwen gaan centimeters de lucht in als mensen de muziek van, zeg, Bill Haley en die van een Nirvana of Metallica allebei aanduiden als rock and roll.

Het reddit-commentaar dat mij tot deze post aanzette. (Ik kom nooit op reddit, dat is een leugen.)

Dit zie je vaker zo gebruikt worden en in mijn boekje is dat echt knetterweird. Bij rock and roll denk ik puur aan vetkuiven en petticoats en rijkbechroomde bolides in pasteltinten, niet aan langharige headbangers met hun wijsvinger en pink in de lucht. Dat is geen rock and roll, dat is rock. Of hard rock. Of (heavy) metal. Of metal rock. Niet rock and roll. Dat is Bill Haley. Of Buddy Holly.

Nu wordt de zaak er niet overzichtelijker op doordat Bill Haley en zijn Kometen het zelf over rock (around the clock) hebben. Maar rock and roll rock noemen vind ik lang zo bizar niet als rock rock and roll noemen.

Voor zover ik het kan overzien komt dit omdat we hier te maken hebben met een gevalletje “hoofdcategorie heeft zelfde naam als subcategorie” en daar dan verwarring tussen. Net zoals geit zowel de subcategorie “een vrouwelijke geit” als een lid van de hoofdcategorie “de diersoort geit als geheel” kan betekenen, kan rock zowel het overkoepelende genre rock aanduiden als eender welk van zijn vele subgenres, zoals rock, of metal, of rock and roll, of deathgrind of hoe jullie jongeren dat ook allemaal maar noemen met jullie skateborden.

Dus als je Nirvana rock and roll noemt, verwar je in mijn perceptie een subcategorie (rock and roll) met de hoofdcategorie (rock) die hetzelfde heet (rock) als de subcategorie (rock) waar de hoofdcategorie (rock) zijn naam (rock) aan te danken heeft. Alsof je alle geiten ongeacht geslacht bok noemt, omdat er ook geiten bestaan (grofweg de helft) die een bok zijn.

Helder? Fijn zo. Nou niet meer doen hè.

Taaldrab 44: Slaapap & magmami

Hier per ommegaande nog twee nieuwsknipsels, puur omdat ze opmerkelijke woorden bevatten:

Fagradallsfjallmagmamigratie

Gniffel.

Oja, plus deze podcast die ik laatst doorstuurde aan een vriendin, die zich daarop minutenlang afvroeg wat in vredesnaam een loreem is:

Altijd vermaak, woorden die zich gemakkelijk mis laten lezen. Op de website van DirkJan Vos zijn er nog massa’s meer te vinden.

Taaldrab 43: Griekse eiland Corfu

Wat is taal toch altijd weer nét anders dan je dacht. Ik zie zojuist deze kop langs komen en mijn innerlijke prescriptivist roept direct: “Nee, het is bij Grieks eiland Corfu, niet Griekse!”

Maar hoezo? Krantenkoppentaal is immers niets anders dan het weglaten van lidwoorden en aanverwant overbodig vulmiddel, en de overige woorden precies zo laten als ze waren?

  • Een opgetogen weeskind wint de lotto => Opgetogen weeskind wint lotto
  • De uitslag van het borduurtoernooi hangt aan een zijden draad => Uitslag borduurtoernooi hangt aan zijden draad
  • Het dak waait van een flat in de Leidse Atjehstraat => Dak waait van flat in Leidse Atjehstraat
  • Een Russische violiste vindt een kunstgebit in haar Griekse salade => Russische violiste vindt kunstgebit in Griekse salade

Dus dan zou je analogischerwijs ook verwachten:

  • Er zijn nog twaalf vermisten na de/een brand op de/een veerboot bij het Griekse eiland Corfu => … bij Griekse eiland Corfu

Kwestie van de het weglaten en klaar is Kostantinos. Maar nee dus, vindt mijn taalonderbuik!

Op de een of andere manier moet je bij het-woorden (zoals eiland) voor correct krantenkops niet alleen het lidwoord weglaten, maar ook de e-uitgang van het bijvoeglijke naamwoord (Grieks). Alsof de vol-uitgeschreven versie bij een Grieks eiland Corfu was. Wat evident niet zo is, want er is maar één Grieks eiland Corfu en dus kan er alleen maar het bedoeld zijn geweest.

Maf. Hier is vast literatuur over, maar die zou ik niet direct bij de hand weten.

Nadere overdenkingen

Via analoge kanalen met blogvolger Absent Martian nog een beetje over zitten heenenweren. Hij komt met het voorbeeld Frans staatshoofd arriveert in Maleisië (o.i.d.) versus Franse staatshoofd arriveert in Maleisië. Wij beiden vinden dat het het eerste moet zijn, net zoals bij Corfu dus, ook al lijkt het taaltechnisch alsof je daarmee een Frans staatshoofd bedoelt, quod non want er is er maar één. Maar hoe langer ik ernaar staar, des te minder écht fout vind ik de tweede optie. Hij voelt duidelijk minder juist dan de eerste, maar ook weer niet 100% onacceptabel.

Interessant schemergebied dus. Benieuwd wat u, lezer, hiervan denkt. Voelt de ene optie voor u correcter dan de andere, of kunnen ze wat u betreft allebei even prima?

  1. Frans staatshoofd arriveert in Maleisië
  2. Franse staatshoofd arriveert in Maleisië

(Er zijn inmiddels trouwens nog maar elf vermisten. Sorry dat ik een beetje naar bericht heb gebruikt voor deze taalobservatie.)

Nog een overdenking

Wat ik me nu ineens bedenk: misschien zit de foutvoelendheid van constructie 2 hem er wel in dat je met Griekse eiland Corfu en Franse staatshoofd lijkt te suggereren dat je het over de eiland en de staatshoofd hebt? Wat natuurlijk compleet ongrammaticaal is, dus dat je om dat te vermijden een extra signaal van het-heid in het leven moet roepen, namelijk het verwijderen van de –e achter het bijvoeglijk naamwoord?

Hmm! Zou best eens een stukje verklaring kunnen leveren.