Pret met paleografie

Het verschil tussen goede en slechte websites is dat eerstgenoemde vaak significant beter zijn dan laatstgenoemde. Mediaeval Writing is bijvoorbeeld een voorbeeld van een slechte website, des te frustrerender omdat de geboden informatie wèl heel erg de moeite waard is, maar dermate chaotisch gepresenteerd dat je na drie muisklikken al niet meer weet waar je je bevindt.

Gelukkig kan het dus ook goed, zoals de site Script Tutorials van de Brigham Young University. Je kunt van Mormonen zeggen wat je wilt, ze leveren in ieder geval piekfijn werk af: een prachtig opgezette set handleidingen over paleografie en oude schriften uit allerhande landen, inclusief (binnenkort) Nederland, goed om zich de rest van de week een delirium aan te vermaken. Compleet met doe-het-zelf tests, geanimeerde lettervoorbeelden en proefopgaven toe! Daar houden wij van.

Cursief Amerikaans

Vond ik de bewoners van het mini-staatje Sütterlin (tussen Liechtenstein en Andorra – goed zoeken) al raar schrijven, de oudere generatie Amerikaan kan er ook wat van. Zojuist verneem ik dat dit:een hoofdletter G is.

Typisch overzeese gewoonte, naar het schijnt, en tanende ook. Britten kennen het in ieder geval evenmin als ik, met als gevolg dat de Daily Mail de jongeman hieronder voor niet zo snugger uitmaakte. Waar ze op zich een punt hebben, maar dan om andere redenen dan zijn spelkunst:

Dus. Goh. Zo leert men elke dag iets nieuws. De I en de Q zijn ook een beetje mal:

    

Via The Language Log.

Instant update: De commentaren werpen de plausibele hypothese op dat, gezien de knullige verhoudingen van de letter in kwestie, er op het onderhavige voorhoofd aanvankelijk wel degelijk een J stond, die nog net op tijd in een – dan maar cursieve – G is veranderd. Toch niet zó snugger dus.

Drabje leert taal

Ik wist wel dat ik het niet van een vreemde had, taal. Maar gewoon van mezelf dus, in pasgeboren versie welteverstaan. Kijk, uit de onlangs in mijn bezit gekomen dagboeken van mijn moeder:

4 februari 1979: Dinsdag 30 januari ontdekte Dirk, dat kleine Dirk aan ’t “praten” was: boe boe ba bo. Duidelijk aan ’t oefenen.

24 mei 1979: Hij doet je nu in alles na. Klakken met z’n tong, hoofd scheef, brr doen met z’n tong tussen z’n lippen (vooral met een hap joghurt in z’n mond). Vandaag zei hij voor ’t eerst woordjes na. Mammammam, pappappap. t.t.t.t. Ontroerend.

zomer 1979, … z’n eerste woordje “die” zeggen (huilend, lachend, vragend, alles is die). […] O ja, in Amsterdam nog naar de dierentuin geweest. Het eerste half uur was enig. Eendjes kijken, wasbeertjes, geluiden nadoen. Kakkak (eenden). De klok doet ie trouwens al maanden na ti-ti. […] Ik ben memmem en Dirk is pappa. De poes heet mew en de hond wff.

8 december 1979: Taal: Bis – vis + iedere voorstelling die op een vis lijkt; koekkoek – koek (alles wat lekker eetbaar is); ballebal – bal, ballon, lamp e.a. bolvormige voorwerpen; mi mi – poes; piepie – vogel; uit – aan. uit. (licht, kleding), ergens in-uit willen; tita, tikke takke – klok.

13 februari 1980: Geliefde uitdrukkingen zijn: Een tee hoppekee, mooi hè, uit […] appetoel (paddestoel – aardappel).

25 april 1980: Taal Dirkje: Pikkiepaas – pindakaas; toffies – pantoffels; jokkert – joghurt; o konijne – speelgoedbeest; pollood – potlood; pikkie pau – egel; o microfone – microfoon; koppe thee – kopje thee; ponan – ?; ool – oor; haal – haar; bellie – bril; dodo – slapen; malelieves – madeliefjes; paleboeme – paardebloemen; sienappel – sinaasappel; paufel – powerful.

30 juli 1980: Dirkje praat als brugman, zegt alles na wat men tegen hem zegt. De meest moeilijke woorden spreekt hij perfekt uit: papegaai, sinaasappel, sap-pers, maaimachine e.d. Hij vormt echt al zinnetjes zoals: Pappa taxi rijden, mamma eten klaar maken, mamma tekenen, Dirkje zand spelen.

13 augustus 1980: Dirkje begint zinnetjes te zeggen. “Mamma komt zo.”

januari 1981: Pappa’s gezicht is gebroken (lijnen) (rimpels), moet je een beetje lijm gebruiken. Kwam hem een keer zoekend naar lijm in de kamer tegen.

4 februari 1981: Opmerking Dirkje: Pappa is een grote baby. Begint hele lange zinnen te zeggen, soms met verleden tijd, en conclusies te trekken. “Gisteren hebben we de kippetjes gezien.” Terugblazen = ballon leeg laten lopen.

augustus-september 1981: Buigbroodje = croissant; prengel = handvat van een paraplu; windzak = scherm van de paraplu; mamma die auto slaapt = dek over de auto heen; speedraam = raam van een speedboot; franse w.c. = w.c. met gat i.d. grond.

18 april 1983: Uitspraak Dirkje tijdens onze ziekte: Nee niet uit onze glazen drinken, dan word je ziek. Dirkje: nou dan drink je toch gewoon uit mijn glas dan word je weer beter.

Nouja, en de rest is geschiedenis.

Zelfvereeuwiging voor Gevorderden

Ja, dat is natuurlijk allemaal best leuk, meneer Jobs, op de voorkant van een biografie staan die ook nog eens over u gaat. Maar die heeft iedereen volgende maand uit en dan bent u weer vergeten. Zet dan gewoon meteen in op de betere blijfwaarde, zoals vader hier.

Zo doe je dat. Mèt Alditas.

Tablet

Wat ik nou weer bij het petunia’s wieden aantref. Een hele kleitablet!

De voorzijde leest: DI-ru3-ka, zoon van DI-ru3-ka, {zoon van} DI-ru3-ka, broeder van tu-NIS2 van PU-[ur]-ma4-RE-en-du1-um, betuigt hierbij {z}ijn [onkunde] in […] schrijven(?) van spijker[schrift].

De achterzijde is een beetje enigmatisch: bovenaan staat ta-rabbu-KI7-ku-rum, wat zoiets betekent als “prut-amfibie”. Het woord eronder is nog onduidelijker; ik kan er niets beters van maken dan “tjilp dit”. Zal wel iets mythisch wezen.

Kern me!

Voor de typonerds onder ons (ja, jij daar): test uw esthoptisch vermogen in dit kerning*-spelletje!

* Kerning, in het Nederlands ook ‘overhang‘ of ‘aan-/afspatiëring‘ genoemd: het aanpassen van de onderlinge afstand tussen letters zodat ze prettig voor het oog staan. Zo staat er in het eerste NAVY hieronder veels te veel witruimte tussen de A en de V. Typografen houden pas op met trillen als het eruitziet zoals in de tweede versie.

(via Boing Boing)

Skwerl

Wjo Amsterdam. Ol mooi ste scheve ahl – ej jonge jonge je we a-a-a-a-a-aáal kleine broekie wie ze te spele. Met zo’n klein bril zo jijl zitte te klote, gobe. Wat je krijgt, op gémoment ko ste schote, kijk wat die ah-jonges met die kleine, pijpekoppe kon je wo op-op-op opgese, opge, opgespoten gebied.

Oftewel:

(Want deze kende u nog.)

Canto Ostinato

Aanstaand weekend is alweer de vierde keer dat er in het Orgelpark te Amsterdam het Min of Meer Minimal-evenement wordt gehouden, met werk van gebruikelijke verdachten als Philip Glass, Steve Reich (blijkt vandaag jarig te zijn), Terry Riley, Arvo Pärt en aanverwanten. Erezetel krijgt traditiegetrouw het stuk Canto Ostinato van nog altijd in leven zijnde kluizenaar-in-ruste Simeon ten Holt, uitgevoerd op orgels en piano’s. Er wordt wel een beetje erg mee gekoketteerd met die Canto de laatste tijd (zelfs Youp van ’t Hek zat in de zaal vorig jaar), maar dat doet in het geheel niets aan de schoonheid af. Bezie bijvoorbeeld eens de volgende adaptaties:

Aart Bergwerff doet zijn ding in de Dom (derwisj: Kadir Sonuk):

Oscar Alblas en kompaan doen het op vibrafoon & marimba:

Ivo Janssen doet het helemaal alleen in de Prinsentuin:

En tenslotte, de origineel bedoelde* uitvoering: vier piano’s, integraal en verder niet lull’n:

Dus! Er zijn nog kaartjes. Dankzij die reuzefijne cultuursubsidiestop van onlangs niet zo spotgoedkoop meer als voorheen, maar nog altijd alleszins betaalbaar voor zoiets prachtigs.

Update 8-10-2011: ’t Was weer schitterend (hier een verslagje van orgelliefhebber Hendrik-Jan de Wit), al heb ik met alle respect ook betere uitvoeringen bijgewoond. Een mens wordt kritisch hè.

* Dit blijkt niet helemaal te kloppen: vrijdag kregen we te horen dat de Canto Ostinato in een vroeg stadium Perpetuum heette en bedoeld was voor twee piano’s en orgel. Meneer Ten Holt heeft al die tijd geweten hoe mooi het zou klinken!

Update 18-11-2011: Ook dat klopt niet helemaal. Ik ben Het Woud en de Citadel aan het lezen, en daarin verneem ik dat het stuk niet voor orgel was bedoeld, maar dat bij de première in 1979 de vierde piano wegens budgettaire redenen een electrisch orgeltje was. “Tot grote hilariteit van het publiek.”

Erwin Olaf ontzet Leiden

Zoals ieder waarachtig Nederlander weet is het dit weekend weer Leidens Ontzet geblazen, en dit keer is het 437 jaar geleden dus extra reden tot haring. Behalve dat er bijvoorbeeld een speciale Suske en Wiske is verschenen (Het Lijdende Leiden – Willy zou trots zijn geweest) doet ook Erwin Olaf op zijn eigen karakteristieke wijze een duit in het zakje. Weer van een heel ander kaliber dan gesatureerde natuurtaferelen, maar daarom niet minder eh, dinges. Hier een greep.

De originelen zijn te bezichtigen in de Lakenhal en de Universiteitsbibliotheek, maar bij aanrading niet dit weekend, tenzij u iets met meutes hebt.