We like you, new mummies and daddies. We want to stay with you for ever.

Instructies:

1. Speel dit af:

2. Bekijk dit:

Zo. Nu slaapt u niet meer vannacht.

(Dank voor de titel aan Blinde Schildpad, de man op wie men rekenen kan als het akelig moet zijn.)

Curiijs

Een weinig bekend feit is dat het niet de Eskimo’s zijn die honderden woorden voor sneeuw en ijs hebben, maar de Amerikanen. Dat komt omdat die namelijk echt hele bizarre soorten sneeuw en ijs hebben. Ik presenteer u:

Frost flowers:

Ice ribbons:

WTF, zoals ze dat daar ook al zo mooi zeggen. Hoe ontstaat dit? Welnu, beide fenomenen hebben eenzelfde oorzaak: water dat, al bevriezende, door een nauwe opening wordt geduwd omdat ijs uitzet. In het geval van de ice ribbons is die nauwe opening een kier in het ijzerwerk; bij de frost flowers (dezelfde term wordt verwarrend genoeg ook gebruikt voor onze bekende ijsbloemen; het alternatief frost beard is daarom misschien passender) zijn het de poriën van een plant. De prijs voor cool gaat ook dit jaar weer naar: de Natuur!

(Oh ja, en helemaal verbijsterend is natuurlijk de IJsvinger des Doods.)

Bonus 18-12-2011: Snow roll!

Nieuwjaarstoegift 4-1-2012: Ice, eh, penguins?

Overdosis Ampersand

Zo’n beetje de mooiste letter die we hebben is geen letter maar een ligatuur: een versmelting van twee letters, in het onderhavige geval de E en de T, resulterend in wat veelal het ‘en-teken’ wordt genoemd, maar de officiële naam luidt ampersand.

De evolutie van de ampersand

Naar het schijnt is die naam een verbastering van “and per se and“, waar ik op de een of andere manier geen reet van geloof, maar daar gaat het verder niet om; zaak is dat als u mij zou vragen voor welke letter (okee, ligatuur) u me ’s nachts wakker zou mogen maken, dan is het zonder aarzelen voor deze ballerina onder de grafemen. Niet in de laatste plaats omdat zij in zo veel verscheiden vormen voorkomt, die stuk voor stuk hun eigen charme hebben. Zo heb je:

1a. De ‘gewone’ versie met lusje bovenaan en kruisende lijnen rechtsonder, zegmaar het huwelijk tussen de 8 en de x:

1b. Dezelfde, maar dan met open lusje:

2. De ‘cursieve’ versie, waarin de twee afzonderlijke letters iets herkenbaarder zijn. Komt in vier subvormen, naar gelang het gebruik van hoofd- of kleine letters:

2a. Zowel E als T hoofdletter:

2b. Hoofdletter E, kleine letter t:

2c. Kleine letter e, hoofdletter T:

2d. Zowel e als t kleine letter:

3. Allerhande hybriden van de versies hierboven:

En dan ook nog:

4. De E-met-verticale-streep:

5. De steno-versie, een soortement van cursief plusteken:

Da’s best veel manieren om een nevenschikkend voegwoord te belichamen, niet? En dan heb ik er nog maar een handjevol laten zien. Wat bijvoorbeeld te denken van een ampersand voor elke dag van het jaar? Of van deze in het wild aangetroffen schoonheden?

De ampersand. Als u een schriftteken weet dat deze veelzijdigheid in elegantie ook maar evenaart mag u het zeggen.

Update: Voor de nader geïnteresseerden in ’s ampersands ontstaansgeschiedenis is er dit grondige artikel (ofnouja, het heeft vooral veel voetnoten), dat Blinde Schildpad ons zojuist linkt. Dank!

Soroban

In het kader van ‘wat moet je dáár nou weer mee?’: ik heb een soroban gekocht, een Japans telraam.

Tot op de dag van vandaag leren Aziatische kinderen op deze abacus rekenen, en de methode is dermate snel en betrouwbaar dat ook volwassenen haar vaak verkiezen boven die van een electronische calculator. Ik las over de soroban in het leuke boekje Rekenen is voor de Dommen van liefhebber van pre-computerale rekenmachines Nico Baaijens, en het minimalisme van het instrument spreekt me op de een of andere manier aan.

Het basisprincipe is namelijk erg simpel. In plaats van tien kralen zoals je in westerse telramen meestal ziet, heeft de soroban er per stokje maar vijf, verdeeld door een middenbalk in vier respectievelijk één. De kralen onder de middenbalk heten ‘aarde’ en tellen van 1 t/m 4; de kraal erboven heet ‘hemel’ en staat voor 5. Om de kralen ‘waarde’ te geven schuif je ze naar de middenbalk toe, en op die manier kun je dus op één stokje alle cijfers van 0 t/m 9 weergeven:

Nou, en daarmee kun je dan aan het rekenen slaan. Mits bedreven kan men met een soroban optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, worteltrekken en de geisha speelse klapjes geven. Hoe precies, daar ben ik me nu over aan het inlezen (pdf). Nee, je hebt er geen fluit aan, maar vermaken dat ik me ermee doe!

Zelf eens proberen? Dat kan hier (of hier, als u liever de suanpan heeft, de Chinese voorloper). Een uitgebreide handleiding vindt u bijvoorbeeld hier, talloze demonstraties zijn te vinden op Youtube. Kopen? eBay!

U-Ram Choe update

Wat ik u niet verteld had is dat ik U-Ram Choe ook een mail heb gestuurd, met mijn kritiek in iets beleefdere bewoordingen dan hieronder. Ik verwachtte eigenlijk geen antwoord terug, maar zojuist heb ik dat wel degelijk gekregen en nu schaam ik me voor mijn haastige oordeel.

Hij schrijft dat het erg moeilijk voor hem is geweest om in Korea informatie over het Latijn te krijgen, dat hij inderdaad met woordenboeken werkt en assistentie heeft van een katholieke student, maar klaarblijkelijk is dat niet genoeg. De reden dat hij Latijn gebruikt in plaats van Koreaans is dat hij niet wil dat de titel zijn werk beïnvloedt, iets waar ik me in kan vinden. Maar hij is ook een perfectionist en zou dus graag zien dat zijn titels correct zijn. Of ik hem daarmee misschien kan helpen, of iemand ken?

Het zij duidelijk dat de eer mij gebiedt hem mijn diensten aan te bieden, hoe gebrekkig die ook mogen zijn. Bij dezen.

Cave Custodem Cavumi

Tja. Ik wìlde dus een post plaatsen over de betoverende organische creaties van de Koreaan U-Ram Choe (site doet het niet goed in Firefox). Zoals deze hier:

Of deze:

Maar nu wordt de taalman in mij ernstig in vertwijfeling gebracht. Het geval wil namelijk dat U-Ram zijn organismen ‘scientific names’ meegeeft in het Latijn, zoals bijvoorbeeld ook Theo Jansen doet met zijn Strandbeesten. Alleen: dat Latijn rammelt van de fouten. Custos Cavum en Arbor Deus hebben een nominatief waar een genitief vereist is (Custos Cavi, Arbor Dei); Nox Pennatus moet vrouwelijk Pennata zijn; Occultus Libramentum had onzijdig Occultum moeten hebben en zou in die vorm bovendien niet ‘Pendulum of Secret’ betekenen maar ‘Verborgen Gewicht’; Opertus Lunula Umbra moet Operta Lunae Umbra zijn om de vertaling ‘Hidden Shadow of Moon’ te laten kloppen. Etcetera.

Ik weet het, het zal wel elitair van me zijn en pedant en wat niet al en ik kan zelf geeneens goed Latijn ook nog eens. Maar andererzijds vind ik dus namelijk wel dat als je modieus interessant over je kunst wilt doen, dat je dan tenminste zorgt dat je je grammatica in orde hebt. Kijk, er is altijd nog de mogelijkheid dat Choe expres een soort neplatijn gebruikt (‘Una Lumino Portentum‘ is toch nauwelijks meer aan onweet te wijten, zou men zeggen), maar het ruikt er veeleer naar dat hij klakkeloos een woordenboek heeft opengeslagen en zonder verdere omhaal de woorden in hun citeervorm heeft overgenomen, oftewel de nominatief enkelvoud. En daarmee valt U-Ram van supertoffedingenmaker in één klap in de categorie ‘sneue tatoeage‘.

Zo zonde vind ik dat altijd, kunstenaars die menen hun werk met quasi-intellectueel gebazel kracht te moeten bijzetten, terwijl het tegendeel het resultaat is. En terwijl het zulk sprookjesachtig mooi werk is! Laat dat gewoon voor zichzelf spreken man, en hou verder je hoofd erover.

Pret met paleografie

Het verschil tussen goede en slechte websites is dat eerstgenoemde vaak significant beter zijn dan laatstgenoemde. Mediaeval Writing is bijvoorbeeld een voorbeeld van een slechte website, des te frustrerender omdat de geboden informatie wèl heel erg de moeite waard is, maar dermate chaotisch gepresenteerd dat je na drie muisklikken al niet meer weet waar je je bevindt.

Gelukkig kan het dus ook goed, zoals de site Script Tutorials van de Brigham Young University. Je kunt van Mormonen zeggen wat je wilt, ze leveren in ieder geval piekfijn werk af: een prachtig opgezette set handleidingen over paleografie en oude schriften uit allerhande landen, inclusief (binnenkort) Nederland, goed om zich de rest van de week een delirium aan te vermaken. Compleet met doe-het-zelf tests, geanimeerde lettervoorbeelden en proefopgaven toe! Daar houden wij van.

Cursief Amerikaans

Vond ik de bewoners van het mini-staatje Sütterlin (tussen Liechtenstein en Andorra – goed zoeken) al raar schrijven, de oudere generatie Amerikaan kan er ook wat van. Zojuist verneem ik dat dit:een hoofdletter G is.

Typisch overzeese gewoonte, naar het schijnt, en tanende ook. Britten kennen het in ieder geval evenmin als ik, met als gevolg dat de Daily Mail de jongeman hieronder voor niet zo snugger uitmaakte. Waar ze op zich een punt hebben, maar dan om andere redenen dan zijn spelkunst:

Dus. Goh. Zo leert men elke dag iets nieuws. De I en de Q zijn ook een beetje mal:

    

Via The Language Log.

Instant update: De commentaren werpen de plausibele hypothese op dat, gezien de knullige verhoudingen van de letter in kwestie, er op het onderhavige voorhoofd aanvankelijk wel degelijk een J stond, die nog net op tijd in een – dan maar cursieve – G is veranderd. Toch niet zó snugger dus.

Drabje leert taal

Ik wist wel dat ik het niet van een vreemde had, taal. Maar gewoon van mezelf dus, in pasgeboren versie welteverstaan. Kijk, uit de onlangs in mijn bezit gekomen dagboeken van mijn moeder:

4 februari 1979: Dinsdag 30 januari ontdekte Dirk, dat kleine Dirk aan ’t “praten” was: boe boe ba bo. Duidelijk aan ’t oefenen.

24 mei 1979: Hij doet je nu in alles na. Klakken met z’n tong, hoofd scheef, brr doen met z’n tong tussen z’n lippen (vooral met een hap joghurt in z’n mond). Vandaag zei hij voor ’t eerst woordjes na. Mammammam, pappappap. t.t.t.t. Ontroerend.

zomer 1979, … z’n eerste woordje “die” zeggen (huilend, lachend, vragend, alles is die). […] O ja, in Amsterdam nog naar de dierentuin geweest. Het eerste half uur was enig. Eendjes kijken, wasbeertjes, geluiden nadoen. Kakkak (eenden). De klok doet ie trouwens al maanden na ti-ti. […] Ik ben memmem en Dirk is pappa. De poes heet mew en de hond wff.

8 december 1979: Taal: Bis – vis + iedere voorstelling die op een vis lijkt; koekkoek – koek (alles wat lekker eetbaar is); ballebal – bal, ballon, lamp e.a. bolvormige voorwerpen; mi mi – poes; piepie – vogel; uit – aan. uit. (licht, kleding), ergens in-uit willen; tita, tikke takke – klok.

13 februari 1980: Geliefde uitdrukkingen zijn: Een tee hoppekee, mooi hè, uit […] appetoel (paddestoel – aardappel).

25 april 1980: Taal Dirkje: Pikkiepaas – pindakaas; toffies – pantoffels; jokkert – joghurt; o konijne – speelgoedbeest; pollood – potlood; pikkie pau – egel; o microfone – microfoon; koppe thee – kopje thee; ponan – ?; ool – oor; haal – haar; bellie – bril; dodo – slapen; malelieves – madeliefjes; paleboeme – paardebloemen; sienappel – sinaasappel; paufel – powerful.

30 juli 1980: Dirkje praat als brugman, zegt alles na wat men tegen hem zegt. De meest moeilijke woorden spreekt hij perfekt uit: papegaai, sinaasappel, sap-pers, maaimachine e.d. Hij vormt echt al zinnetjes zoals: Pappa taxi rijden, mamma eten klaar maken, mamma tekenen, Dirkje zand spelen.

13 augustus 1980: Dirkje begint zinnetjes te zeggen. “Mamma komt zo.”

januari 1981: Pappa’s gezicht is gebroken (lijnen) (rimpels), moet je een beetje lijm gebruiken. Kwam hem een keer zoekend naar lijm in de kamer tegen.

4 februari 1981: Opmerking Dirkje: Pappa is een grote baby. Begint hele lange zinnen te zeggen, soms met verleden tijd, en conclusies te trekken. “Gisteren hebben we de kippetjes gezien.” Terugblazen = ballon leeg laten lopen.

augustus-september 1981: Buigbroodje = croissant; prengel = handvat van een paraplu; windzak = scherm van de paraplu; mamma die auto slaapt = dek over de auto heen; speedraam = raam van een speedboot; franse w.c. = w.c. met gat i.d. grond.

18 april 1983: Uitspraak Dirkje tijdens onze ziekte: Nee niet uit onze glazen drinken, dan word je ziek. Dirkje: nou dan drink je toch gewoon uit mijn glas dan word je weer beter.

Nouja, en de rest is geschiedenis.