Minimaal beeld, maximaal phi.
FrÄnkr
Onscherpe foto van de vuurtoren van Ameland gezien vanaf Terschelling en een meeuw
Mijn tijdmanagement vliegt me nogal naar het hart momenteel, met navenante gevolgen voor de bloggerij. Wel was ik er vorige week even tussenuit voor een fijne uitwaai op de eilanden.
En dan nu weer aan de arbeid. There’s freedom in it.
Tussen de tot en met minus uitgezonderd
NS-reclamefilmpje gisteren in de trein met bovenstaande kreet, dus ik meteen van, haha, daar ga ik een blogpost over blogposten. Blijkt echter dat ze het al hebben aangepast.
Blijven proberen jongens, jullie zijn er bijna.
(Merk trouwens op dat ze zichzelf wonderwel de NS noemen.)
Update 2019: Kennelijk gaat het nog steeds mis.
Inside
Tijd voor een frisse portie diepduister oogsnoep! Vandaag is het soortement van vervolg op Limbo aangekondigd te zullen verschijnen: Inside. Eind deze maand voor Iksdoos Eén, begin juli ook op Stoom voor gewonemensencomputer. Tijd om het te spelen heb ik waarschijnlijk pas weer in 2018, maar er kneiterfijn uitzien doet het.
Nieuw schrift
Nieuw frummelschrift, nog geen naam, uitleg volgt nader. (Update 2026: het schrift heet nu Frummelschrift.) Hier staat kinderpindakaas:
Update 1: Het alfabet. Rood geeft het beginpuntje van elke letter weer (moet aangegeven bij de eerste letter, anders dreigt ambigu), blauw de plek waar de eerstvolgende letter haaks moet worden aangekoppeld (met optionele keuze tussen twee keuzeopties). Lijnlengtes en oriëntatie zijn niet van belang, lettervormen en koppelposities wel.
Update 2: wolkenliefhebbersgenootschap:
Vat u ât concept al een beetje? Letters kantelen dus inderdaad mee naargelang hun aankoppeling, zoals Eliza correct in haar smiezen had. Hoeöm* de eerste letter staat maakt geen sikkefluit uit (zie de k van kinderpindakaas), zolang we zijn beginpuntje maar weten. Een woord kan dus van alle kanten op de juiste manier worden gelezen. En de laatste letter krijgt een stokje op de plek waar je normaliter de volgende letter zou koppelen.
* Als in: ‘Hoeöm moet ik dit schilderij hangen? Geen idee, maar in ieder geval andersom.’
Update 3: Krulvariant!
Update 4: Organischere variant!
Rozemarijngoudhaantjes
Want zo heten ze, deze minuscule goudgroen-met-metallicrood gestreepte achtertuinaantrefkevers vers bij de koperslager vandaan voor een extra ornamentiek rondje sierputjes in hun schild. De natuur is vol wonder. Dank aan Blinde “ik heb eerlijk gezegd gewoon ‘tor rood groen’ gegoogeld” Schildpad voor het determineren!
Nederlandse eggcorns
Drabkikkers actuele verzameling van potentiële Nederlandse eggcorns. Wat is een eggcorn? Lees verder onder de lijst!
- pubertijd (niet ‘fout’, wel geherinterpreteerd uit puberteit)
- lijndraad (voor leidraad)
- baxinelichtje (zit immers in een bakje)
- Oma is aan het demonteren
- magerine (kan expres zijn, maar toch leuk)
- lamptaarn. Waaat, echt? Ja, echt.
- rontonde. Ach natuurlijk, die kende ik, dat zeggen mijn buren ook zo.
- versnelding. Hmmm, vooruit, ik reken âm goed.
- versnipperdag. Subtiel.
- haarscherpbocht. Kijk, dat bedoel ik, mensen!
- een wet van meten en persen. Maar natuurlijk, hoe had ik hem kunnen vergeten!
- ijskimo. Geweldig, en zou een kandidaat voor de soortnaam hebben kunnen zijn als de grap niet zo vaak expres werd gemaakt (en heden ten dage een beetje als politiek incorrect wordt ervaren).
- verderkijker. Ook al zo eentje die ik allang kende maar pas nu besef dat hij erbij hoort!
- aaifoon. Ha. Ik vraag me af of er mensen zijn die echt denken dat het woord zo in elkaar zit, maar ik vind âm in aanmerking komen.
- bedrijfspoort voor patrijspoort. Ben er althans vrij zeker van dat de onderhavige bovenbuur het zo uitsprak.
- onalfabeet. Ja hoor, zonder meer.
- laagdunkend. Tja, niet echt fout natuurlijk, aangezien je prima ergens een lage dunk van kunt hebben.
- stand op heden voor stante pede
- ergens de gek mee aansteken. Twijfelgevalletje.
- uitreksel. Mjeh. Kun je toch moeilijk van volhouden dat hij ‘klopt’. Maar uittreksel is zelf eigenlijk ook best weird.
- sluipreclame. Want wat is sluiken ĂŒberhaupt?
- over de scheef gaan
- over Ă©Ă©n kamp scheren. Ook kant komt voor. Maar moet natuurlijk kam zijn.
- verfand. Deze heb ik zelf ook een tijd zo geĂŻnterpreteerd.
- een ontframede fiets. ‘Klopt’ niet helemaal, toch sterk.
- iets instant houden
- dat zoetgevoicede stemgeluid. Prachtig.
- slachtveld. Een degelijk exemplaar.
- slachttanden. Ook.
- openreren. Ha.
- vergruisd voor verguisd. Want wat is guis ĂŒberhaupt?
- stofschuiver. Aldus kinderen van vrienden van me. Maar ze bestaan ook echt.
- alletonen voor allochtonen (met dank aan de moeder [zaliger] van Jan).
- dwanghek voor dranghek.
- biefstuk. Dit is eigenlijk geen eggcorn (meer), maar gaat daar wel op terug: het stuk-stukje is een herinterpretatie van steak.
- achterruitkijkspiegel (met dank aan Henk).
- per ongelijk
- steenvast. Ha, die is tamelijk sterk. Dat ik die nog niet eerder was tegengekomen zeg.
~ ~ ~
Inleiding 2019
Dit is een al wat ouder artikel, maar ik wakker het weer even onder uw aandacht omdat ik zojuist weer eens een juweeltje aantref en uw inzendingen allerwelkomst blijven! Lees hieronder verder voor nadere uitleg.
Update per ommegaande: Eliza werpt op dat vooizen en voice weleens gerelateerd zouden kunnen zijn. En waratje, het lijkt erop dat ze gelijk heeft:
Krijg nou een heen & weer, dat had ik niet gedacht. Ha. Dank, Eliza! Dit stelt ons voor een interessant vraagstuk: Is het nog een eggcorn als we met cognaten van doen hebben? Ik ben geneigd alsnog te zeggen van ja, maar er wringt toch een schoentje. Wat u?
~ ~ ~
En dan begint hier de originele blogpost uit 2016
Wat aborteert die hond van jou belabberd. Jaha, dat geeft een heel andere dementie aan de zaak hĂš. Vooral na die staande ovulatie. Zet de gladiator eens wat hoger. Loop jij nou dingen tegen mij te insemineren?
We kennen ze, de verzamelingen van dit soort grappige taaluitglijers. Malapropismen, noemen we deze specifieke categorie ook wel: een (vaak ‘moeilijk’ of ongangbaar) woord wordt onbedoeld (expres doen uitsluitend op eigen risico) vervangen door een ander woord dat er qua klank of vorm erg op lijkt, maar dat totaal iets anders betekent. Ja nee, da’s goed tegen verwijderde bloedvaten. Sorry, mijn bijbel kukelt steeds van de katheter. Jummie, appelcomplot!
Eggcorns
â
Maar vandaag (of liever gezegd, al een tijdje) wil ik het eens hebben over een nét iets ander type scheve taalschaats die eigenlijk ook weer recht is, en die volgens mij het beste kan worden omschreven als een subcategorie van het malapropisme: de zogeheten eggcorn. Nee, het Nederlands heeft er vooralsnog geen term voor, maar het fenomeen bestaat hier net zo goed, al is mijn verzameling tot dusver karig, mogelijk omdat het Nederlands er vooralsnog geen term voor heeft.
Goedgevonden-geherinterpreteerd
Bij een eggcorn wordt, net als bij een malapropisme, een woord of uitdrukking vervangen door (een deel van) een andere die er sterk op lijkt, maar de essentiĂ«le specificatie zit hem erin dat die ‘foute’ versie op een andere manier eigenlijk weer helemaal ‘goed’ is. Het element a- in acorn wordt niet als betekenisvol herkend, de taalgebruiker slaat aan het herinterpreteren en komt met iets dat bijkans briljanter is gevonden dan het origineel: een eivormige (egg) graankorrel (corn). So wrong it’s right.
En zo zijn er nog massa’s meer exemplaren in het Engels voorhanden. Old-timers’ disease. Ex-patriot. Matin’ name. Preying mantis. Mute point. En nog zo wat (al zitten daar m.i. ook best veel gewone malapropismen tussen).
Ouwe eggcorns: volksetymologie
En het Nederlands? Nou, het is maar waar je kijkt. De lijst (hij komt zo) is zoals gezegd wat aan de karige kant, maar dat geldt vooral voor anno nu. Het verleden van onze taal (zo niet van alle talen) barst uit zijn voegen van de eggcorns, alleen heten ze daar geen eggcorns maar volksetymologie. Mensen zijn evolutionair geprogrammeerd om koste wat kost betekenis in dingen te zien, ook waar die betekenis er helemaal niet is, en zo is het volstrekt begrijpelijk dat onze voorouders bij een raar (leen)woord dachten, ‘Hee, dat klinkt eigenlijk best wel als hangmat / scheurbuik / pakkie-an / sprokkelmaand / jakhals / kaapstander / pierewaaien / kaaiman / nachtmerrie.’
Nieuwe eggcorns: oproep
En we gaan er lustig mee door, met goedgevonden-herinterpreteren, getuige hier dan ten slotte de hedentendaagse lijst Nederlandse exemplaren, waar ik tot nog toe de volgende eggcorn-kandidaten voor heb kunnen nomineren:
- pubertijd
- lijndraad (voor leidraad)
- van dat af aan (voor wat dat aangaat)
- baxinelichtje (zit immers in een bakje)
- Oma is aan het demonteren
- magerine
Ik vind ze niet allemaal even sterk of representatief, maar schiften doen we later wel en als u nou meehelpt kan de verzameling vast uitgebreid. Want u voelt hem al wel weer aankomen: Weet u nog andere voorbeelden van Nederlandse eggcorns? Laat het weten! De twee karakteristieken waaraan ze voldoen zijn nog een keer:
- Een woord of uitdrukking wordt (gedeeltelijk of geheel) vervangen door een andere die er erg op lijkt;
- De nieuwe constructie ‘klopt’ qua betekenis op een andere manier nog steeds, of zelfs beter. Komisch effect mag, maar is zeker geen vereiste.
En als u nou een hĂ©le goeie inzendt, hebben we daarmee misschien meteen een geschikte Nederlandse naam voor het verschijnsel (want ‘volksetymologie,’ mjeh).
Ben benieuwd!
De lijst tot dusver
De meest up-to-date lijst Nederlandse eggcornkandidaten staat nu bovenaan deze blogpost.
Ambigu
Phahaha. Ik moest echt even drie keer lezen om te lezen dat hier niet wordt bedoeld wat ik dacht dat er bedoeld werd, nog daargelaten wat ik me daar in âs hemelsnaam bij had moeten voorstellen:
Ambigue formuleringen, we doen ze de hele dag en toch gaat de communicatie maar zelden mis. Van de week kwam ik ook al langs deze iets minder sterke maar toch leuke:
En zojuist vroeg mijn baas me ‘Wanneer was jouw laatste werkdag ook weer?’, waarop ik me moest inhouden niet te antwoorden ‘Eh, gisteren?’
U nog leuke voorbeelden van multiïnterpretabele uitingen?* Zend ze in en verkrijg roem en lauweren!
* Addendo: Liefst per ongeluk en in het wild aangetroffen, anders voorzie ik ernstig gaaikematische toestanden.
BorĂĄt: artikel in de VPRO-gids
Update 8-5: Ik hou de programmering niet bij, dat merkt u wel, want met dank aan reagerisant DirkJan verneem ik dat er vanavond van 9 tot 10 een Radio Doc aan Boråt wordt gewijd in de vorm van een geheel nieuwe aflevering en aansluitend documentairetje. Stemt allen uw luisterkringspier af op NPO 1!
En via daarlangs zie ik vervolgens ook dat Rik Zaal daags na plaatsing van ondergelegen blogpost werd geïnterviewd door Frits Spits in diens Taalstaat, en weeks ervoor door Botte Jellema in Nooit Meer Slapen.
Sub-update na tienen: En hier dan BorĂĄt nr. 252! Hij’s leuk:
đ
Er verschijnt – het werd potjandrie eens tijd – een boek met cd met hoogtepunten van BorĂĄt! En daar dan weer een artikel (pdf) over (webversie hier, met dank aan commenteerder Karel) in de VPRO-gids met aan het woord makers Rik Zaal, Michiel Romeyn, Jet van Boxtel, Marjan Luif en Herman Koch (vlnr). Dank aan de vader voor het doorsturen!
(En dat stukje van met oma in de trein kende u natuurlijk al van hier.)
Ja nee ik leef nog hoor maar het is druk
Ik ga ophouden met elke zwaar overtijdige post te beginnen met Ja nee ik leef nog hoor maar het is druk, maar het is druk, maar ik leef nog hoor. Dingen waar ik het behalve het druk hebben druk mee heb zijn onder meer:
- Doororigamiën:
- Doorstereoën:
- En daar dan weer de combinatie van:
- Samorost 3 spelen (bekoorlijk zoals verwacht):
- Naar aanleiding daarvan dan weer The Witness spelen (kneitermooi gemaakt en intrigerend maar op de een of andere manier niet specifiek bekoorlijk):
- Een (toon)taal bouwen die met gesloten mond wordt uitgesproken:
n’f h’n’f n ‘hn dn ‘n’f f’n ‘n: ‘n’ n ‘tn ‘nf n ‘tn ”n’f. n’f h’n’f n ‘hn dn ‘vn’. n’f h’n’f n ”nf n’ ‘tn f’nf f’nf vn. n’f h’n’f n ‘tn ”n’f n’ ”n tn’ ‘n’. n’f h’n’f n ”nf n’ ‘tn f’nf dn’f tn’ n’ ‘tn f’nf ”n’f tn’. n’f h’n’f n ”n ”n’f f’n ‘n: ‘n’ n n’f tn’ f’nf fhn’.
- Zweeds (bij)leren naar aanleiding van de aanschaf van een tweedehands Pippi LĂ„ngstrump:
- Thinking, Fast and Slow lezen van Daniel Kahneman (oogopenend):
- Lezingen van Maarten van Rossem luisteren voor het slapengaan (hij test ook auto’s):
Goed. Ga ik nu weer verder met het druk hebben! Ladorr.
Teletekstsonnet vindt gretig aftrek
Herinnert u zich dit nog uit 2010? Dat ik schreef over die verkwikkende kwurk van bij de Vlaamse Teletekst dat ze elke regel uit exact evenveel tekens opbouwen om geen enkele andere reden dan dat dat leuk is? En dat mijn trouwe blogvolger Absent Martian daar toen een schep bovenop deed in de vorm van een compleet sonnet dat aan diezelfde voorwaarde voldoet?
Welnu, dat sonnet heeft niet stilgezeten in de tussentijd. Allereerst ontdekte Absent Martian enige tijd geleden tot ons beider prettige verbazing dat Parool-columnist Bob Frommé er in 2012(!) een lovend stukje (pdf) aan had gewijd. En sinds deze week is het sonnet (in licht aangepaste vorm) nu ook te vinden op de portaalpagina van de Leidse opleidingen Nederlandologie.
En terecht, want een dergelijk staaltje vormkunst verdient digitalere bekendheid – wat zeg ik: navolging! Probeert u gerust eens uit of u ook zoiets vaardigs lukt en laat uw inzendingen achter in de commentaren; wie weet zetten we wel een trend!
Ter inspiratie en vermaak hier dan dus ook nogmaals het vermaarde Teletekstsonnet, vanzelfsprekend zoals het een waardig typofiel betaamt in passende layout:
En dan mag dit ook best meteen aan een grotere klok: Absent Martian (die in het dagelijks leven onder het ludieke anagram ‘Martin Baasten’ gaat) dicht ook nog eens bepaald geen misbakken potje Latijn.
Gorogoa
Om nog even in de sfeer van puike computerspellen te blijven: wat ik nou toch weer voor moois tegenkom. Het verkeert nog in ontwikkeling maar heeft zelfs voor zijn demo (download âm hier voor Mac/PC) al prijzen in de wacht gesleept en terecht, want oi, hoe verzinnen ze het toch weer. Of hij, moet ik zeggen, want het is een Ă©Ă©nmansproject. Gorogoa heet het, een puzzel/adventure-spel, maar dan met een magisch-realistische twist en totaal uniek qua concept.
De bedoeling is namelijk dat je panelen over elkaar heen schuift, die elk een stukje van het verhaal vertellen en die door middel van onverwachte doorkijkjes en aansluitingen met elkaar kunnen worden gecombineerd (verkeersbord met poort erop wordt echte poort, appel wordt groen door middel van drakenoog, etc.), om zo stap voor stap de hoofdpersoon verder op weg te helpen in zijn avontuur.
Makkelijk is dit allesbehalve, af en toe zelfs op het frustrerende af, maar dat wordt meer dan goed gemaakt door de vindingrijkheid van het idee en de pracht van de (enigszins aan de Codex Seraphinianus doende denkende) handgetekende stijl. Lof en peren, lauweren en schorseneren!
Ergens in de tweede helft van dit jaar moet het complete spel verschijnen. In de tussentijd is hier bijvoorbeeld een interview met de maker Jason Roberts, hier diens blog over hoe hij te werk gaat, en hier vervreemdende denkspelletjes die hij heeft gemaakt voor om de tijd mee te beiden. Ik mag âm nu al, die gast.
(Oh, en Samorost 3 heeft inmiddels zijn officiële verschijningsdatum op 24 maart aanstaande staan. Komt dat kopen!)
Blork
Een ouwetje, dat al sinds dag 1 op Drabkikker staat en zelfs toen al vijf jaar oud was, maar nog altijd uitleg vierg. Blork dus, een schriftsysteem dat kan worden beschouwd als mijn eerste dabbelarij in het principe ‘waarom zou het praktisch zijn als het concept cool is?’ Waarvan akte met verve. Lees alles erover hier!
Mocht het u trouwens bekoren om een tof minimalistisch computerspel met grofweg vergelijkbare (lees: schaamteloos van mij gejat, puur omdat ik even twaalf jaar nodig had om mijn idee online te zetten) visualia te spelen: Mini Metro:
Seydi Buttekyn?
Seydi taemelycx een Weynigh Buttekyn?
Tips voor taalverzinners
Drabkikkeeeuur, we willen weer eens een nieuwe tååhaaal, jeng jeng jÚÚhÚÚÚng. Ja ja ja, komt allemaal op zijn tijd. Waarom maakt u er zelf niet gewoon eens een? Hier is een reuze aardige kluit filmpjes van wereldbouwende baardier* Artifexian om u op weg te helpen:
* baardier zn, de ~en 1 (veroud.) iem. die baarden maakt; 2 een Ier met een baard
Bijgiftaanvoeghangsel: Ook kaalkin* David Peterson – creant van onder meer de talen in Het Spel der Tronen en schrijvist van daar dan weer een boek over – weet van de hoed en de vork:
*Â kaalkin zn, de ~nen 1 iem. zonder baard (niet noodzakelijkerw. van Ierse afk.)
Raadplaat: Den Antwaarpse Shabi
Janee, ik leef nog hoor, maar het zijn weer eens drukke tijden. Hier een intermezzo voor de smachtenden, in de vorm van dit aanstekelijk op de heupen werkende Vlaams-Marokkaanse shaâbi-hitje van Think of One uit 2000:
Jep, Vlaams. Je hoort het misschien niet meteen met die dikke echo erover, maar tussen de authentieke Arabische zang door zijn de teksten gesteld in lokaal Antwerps.
En als we dan toch bezig zijn kan ik daar meteen uw participatie voor inroepen, lieve bezoekers. Wat ik me namelijk al een sedecennium afvraag: wat zingt men? Een songtekst heb ik in geen velden of wegen kunnen bekennen, en ondanks mijn gedegen kennis van de Vlaamse inboorlinguïstiek kom ik niet verder dan wat flarden. Ook deze iets minder swingende maar stukken beter verstaanbare heruitgave uit 2007 vult slechts ten dele de lacunes in:
Dus! Bent u Antwerpenaar of gewoon puzzelgezind? Doe mee en win helemaal niks! Wat ik er tot dusver van denk te verstaan is het volgende (onzekere zaken in rood; vermoedens staan tussen vierkante haken; dingen waar ik alleen maar een fonetische brei van kan maken tussen slashes):
Couplet (0:06):
Den Antwaarpse shabi
Is nog nie helemaal rond
Eerst even [checken]
/Oppenaversunnebiet/
Den Antwaarpse shabiHet volk is ontevreden
Allemaan is malcontent (2x)
Den Antwaarpse shabiRefrein:
/Weviere/, Vlomse
Van aafkomst Afrikonse
/Reuzewildeketternomieders/ (4x)Couplet (1:56):
Alles is hier vierkaant
Symmetrisch in ât kwadroat
Sommigen denken in blokskes
En dat is te verstoan:
[Dan âs] alles evenwichtigWie /ânblokganunka/ vallen
[… ân] schone ronde bal
waarmee [da ge moe]Â spelen
[op] alle pleinen overal
/emmee/ de wereldRefrein
Nou. Ga d’r maar aan staan.
Update: MorallĂ© ze jong, da’s percies straf ofwa? Postekik nekeer wa Vloms, bolt van de weerbots onzen Eddy ât af. Awel moat, de kost en d’n wind vanachter ee!
Update 13-2-2016: En een doos lange hamburgers voor Sylvia en haar invulling van zowat alle lacunes! Geweldig, in één klap vrijwel de hele tekst coherent! Over de rode stukjes twijfelt zij c.q. ik nog een beetje; lees hier voor discussie.
Couplet (0:06):
Den Antwaarpse shabi
Is nog nie helemaal rond
Eerst even shaken
[Op de maat van zenne(n) beat]
Den Antwaarpse shabiHet volk is ontevreden
Allemaan is malcontent (2x)
Den Antwaarpse shabiRefrein:
De fiere Vlomse
Van aafkomst Afrikonse
Reuze-wilde-katten-aanbidders* (4x)Couplet (1:56):
Alles is hier vierkaant
Symmetrisch in ât kwadroat
Sommigen denken in blokskes
En dat is te verstoan:
Dan’s alles evenwichtigDienen blok [goan’k afvijlen]
tot ne schone ronde bal
waarmee da ge moe spelen
op alle pleinen overal
en mee iedereenRefrein
* Vat u âm? Reuze-wilde-kat = leeuw = fier = Vlaams volkslied!
Nieuwe priem!
Nee, niet het langverwachte Deel 2 van deze post (klachten indienen kan bij Sint Procrastinatus van Acedia), maar een heus voor het eerst in drie jaar nieuw ontdekt giga-erorm megaMersennepriemgetal dat we nog niet hadden! Standup-wiskundige Matt Parker praat met ontdekker Curtis Cooper.
…en bestelt het getal in volledig uitgeprinte vorm:
Maar, hoe wĂ©ten ze nou dat zo’n onbehoorlijk groot getal een priem is?
Stereorigami
Ja, dat u verder niet denkt dat ik niet heel aan het werk ben ofzo, maar die origamibui van laatst blijkt tamelijk persistent. En dat met die stereofoto’s ook. Dus.
Zelf zo’n ding vouwen? Da ken! Het heet een spike ball (maar eigenlijk is het een rombische dodecaĂ«der) en u heeft er maar twaalf blaadjes voor nodig. Die u weer voor een verwaarloosbare inbreuk op uw portemonnee bij ât Japanse Winkeltje kunt kopen bijvoorbeeld. Tenzij je natuurlijk meteen een voorraad voor zes jaar inslaat. Kuch.
Update: De cookie cutter!
Dr Hook – The Wonderful Soup Stone
Voor wie vandaag 70 zou zijn geworden.
Drabkikker 