Herinnert u zich de piano als spraaksimulator nog? Hier iets soortgelijks, maar dan anders: menselijke spraak teruggebracht tot haar essentiële akoestische bestanddelen, ook wel formanten geheten. Simpel gezegd: combinaties van toonhoogten in het geluidssignaal, die het menselijk oor feilloos als klinkers (en medeklinkers) percipieert.
Het wonderlijke nu is dat slechts twee of drie formanten al voldoende zijn voor een min of meer realistisch effect. De klinker e bijvoorbeeld kan men weergeven met een combinatie van slechts twee toonhoogtes: eentje van ongeveer 600 Hz en eentje van ongeveer 1900 Hz: zie het plaatje hierboven. Combineer beide frequenties in een geluidsprogramma naar keuze (de derde formant er ook nog bij doen maakt het helemaal mooi), en u hoort een e; echt waar.
En zo heeft elke klinker zijn unieke combinatie van formanten. Medeklinkers werken akoestisch net even een tikje anders, maar het idee is vergelijkbaar. Op deze manier kun je dus met uiterst eenvoudige middelen menselijke spraak imiteren. En dat is precies wat ze in de Haskins Laboratories aan de universiteit van Yale hebben gedaan: simpelweg de eerste drie formanten combineren, en het resultaat is dan bijvoorbeeld het volgende:
Het kan aan mij liggen, maar dit soort dingen vind ik dus ontzettend gaaf. Dank, Tseard de Graaf, Dicky Gilbers en Wouter Jansen, voor al die toffe lessen klankleer!
Sommige mensen leren het ook nooit, dat de manier om nader tot de jeugd te komen niet is door haar taalgebruik te imiteren. Averechtser dan dat is simpelweg niet mogelijk.
Verrassend vaak lijken de mensen die dit niet doorhebben te behoren tot de vervaardigers van religieuze jongerenlectuur. Ik citeer hier enkele hooglichten uit de inleiding tot de Groot Nieuws Bijbel van het NBG, 9e herziene druk, 2001:
‘Zou Jezus ook een eigen homepage op internet hebben?’ Ik denk het wel. Tenminste, als Jezus een jaar of twintig geleden bij jou om de hoek geboren zou zijn. Hij is namelijk nogal modern.
Onze God heeft geen homepage, maar hij heeft wel public-relations-medewerkers. Zeg maar: ‘reclamemakers’. Maar ja, je weet hoe dat vandaag de dag gaat met reclame. Zap. Weg. Gelukkig maar, straks blijft dat melodietje nog in je hoofd hangen ook.
God heeft me trouwens wel een stel PR-medewerkers zeg! En je komt ze nog dagelijks op straat tegen ook. Is het niet op straat of in de trein, dan is het wel op tv. […] Niet altijd even geslaagd. Toch? Niet dan?
Een God die zoveel regels geeft? En zoveel heeft verboden? Nooit lacht, nogal onzichtbaar is en uiteindelijk nog gaat oordelen ook?! Kan niet goed zijn. Geen wonder dat hij zoveel aan PR moet doen.
Vandaar dat God een handboek uitgaf. Als je z’n PR-medewerkers even zat bent, kun je gelukkig nog Back to Basics.
Hou je van iemand? Ben je verliefd? Raak je wel eens opgewonden, boos, super frustie? Knallen de tranen wel eens zo erg uit je kop dat je denkt dat je de enige bent die deze rottigheid meemaakt?
Voetballen is teamwork. Geloven is ook: ‘Sámen ga je voor de cup.’
Hoe speel jij? ‘Fair Play’, is het motto van de christelijke ‘bondscoach’, Jezus Christus, ook wel ‘Wonderbare Raadsman’ genoemd. En zijn raad staat in het boek dat je nu leest. (Nou ja, het begint eigenlijk pas na dit introotje.)
God zoekt contact met jou. Hij doet dat op een creatieve manier. Dwars door de verhalen en de gedichten en de spreuken en de liederen heen komt steeds weer die stem van God die jou aanspreekt in jouw situatie: ‘Kom op Arjan, kom op Nanette, kom op Martine, Ik heb een plan met je leven. Ik wil je God zijn. Ik wil dat jij m’n kind bent.
U ziet het: lekker korte zinnen, één per regel, beetje ellipsis, hier en daar een Engels woordje en een welgeplaatste afko uit 1987, dat spreekt de jeugd aan!
Laat ik u voor eens en voor altijd mededelen, heren dames jeugdpastors, rappende politici en alle andere volwassenen die proberen ‘hip’ over te komen: Dit Werkt Niet, Dit Heeft Nooit Gewerkt, En Dit Gaat Ook Nooit Werken. Niet alleen is dergelijk ‘op de hurken’-taalgebruik tenenkrommend beschamend, het is bovendien neerbuigend en respectloos tegenover je publiek. Jongeren zijn geen debielen. Praat normaal tegen ze. Misschien dat ze dan die Bijbel een keer gaan lezen.
De Groot Nieuws Bijbel
PS. Voor de duidelijkheid: mijn opmerkingen gelden dus de inleiding tot de Groot Nieuws Bijbel. Van de daadwerkelijke bijbeltekst is de – wijselijk anoniem gebleven – introductieschrijver gelukkig afgebleven. Anders was dat waarschijnlijk zoiets geworden:
Hee gozers en meiden, kom er eens relaxt bij zitten. Heeft iedereen zijn Fanta? Check. Moet je horen: God, jullie weten wel, die fijne bondscoach van ons, was er ook al toen Ludo nog niet in GTST zat. Dat is echt vet lang geleden. Mogen jullie raden wat-ie deed, de hele dag. Zweven! Over de wateren! Met zijn Geest! Cool, niet? Alleen, het was nogal donker, vond God. Net of het lampje van zijn crossfiets ermee opgehouden was. Dus raad eens wat hij toen voor onwijs gaafs deed?
Etcetera. H’m, misschien hebben ze nog wel een vacatuurtje voor me liggen.
En dan nog dit. Op zoek naar hoe die plant van mij nou eigenlijk heet en zo ja de bijbehorende verzorgingswijze vond ik het volgende:
Dit diepdonkergroene type werd in amper tien jaar tijd een absolute hero voor in huis. Tijd dus om hem in het spotlicht te zetten. […] Zamioculcas is een aanrader voor iedereen, met of zonder groene vingers. Droge lucht, radiatoren, kids, huisdieren, weinig licht en onregelmatig water geven. Zammy doet het.
Ik hoef ’m eigenlijk niet meer zo graag nu. Voel me een beetje misselijk.
Eh? Watte? Ben ik de enige die dit niet meegekregen heeft? Kan hoor, ik heb al een tijd geen tv. Maar eh: wàt?
Ik fietste gisteren langs dit bord in A’dam Oud Zuid en dacht dat het om kunst of humor ging. Maar het blijkt echt te zijn en niets met Oil of Olaz van doen te hebben. Het idee is dat misdadigers en andere drugsgebruikers met dat spul in hun gezicht worden gespoten zodra ze iets heterdaads doen, en dat er een unieke synthetische DNA-code in zit die oplicht in het donker en dus helpt tegen inbraakpreventie. Of zo.
Geweldig! En ik ben nog maar 31! Wat voor wonderlijke uitvindingen zal ik allemaal nog meer gaan meemaken?
Hier een fijn breinbrekertje in een getallensysteem dat ik onlangs bedacht heb. Het is volkomen logisch, dus u zou er uit moeten kunnen komen.
Gegeven zijn de volgende getallen:
duif beer
10
duif aap chihuahua
11
duif chihuahua
12
duif chihuahua aap
13
beer egel
14
aap egel
15
egel
16
Opgave 1: Schrijf het getal 7 in ‘dierengetallen’;
Opgave 2: Zet fazant aap beer egel om in gewone getallen.
Succes!
Update: Nou, een tipje van de sluier dan? Zie hieronder.
Update 2: De eerste opgave is gekraakt, heel goed! (zie reacties). De tweede is inderdaad lastiger, vandaar ook daarvoor een hint in het hierondere.
Update 3: Ha, dat hielp duidelijk. Opgave 2 is eveneens opgelost!
Wilt u graag zelf nog even doorpuzzelen om erachter te komen hoe Nynke tot haar antwoorden kwam, lees dan niet verder. Voor alle anderen heb ik het systeem hieronder in zijn geheel uiteengezet.
Sinds ik in de prille begindagen van mijn blog deze puzzel hier heb geplaatst staan mijn mailbox, chatvensters en telefoon niet meer stil. Wanhopige noodkreten van dappere zielen die nachten hevig koffiedrinkend zijn opgebleven en met de wallen op hun wangen in Caesar-verschuivingen, Vigenère-matrices en RSA-algoritmen zijn verzand zonder ook maar een stap dichterbij een oplossing te zijn gekomen. Door merg & been snijdende smeekbeden om in ’s vredesnaam een aanwijzing te geven teneinde de ondraaglijke terging van het mysterie te verlichten. Smachtende brieven met soms hartverscheurende ontboezemingen van hoogst persoonlijke aard, al dan niet vergezeld van volkómen NSFW beeldmateriaal in een allerlaatste strohalm mij tot mededogen te vermurwen. In Godes Naam, Heilige en Aantrekkelijke Drabkikker, verlos ons van het Verzengende Raadsel dat Chinese Puzzel heet!
Maar het baatte niets. IJzig en onaangedaan heb ik het schreien der massa’s aangehoord. Zonder blikken, blozen of opkijken heb ik voornoemd beeldmateriaal in full HD op Youtube geknald met naam en toenaam erbij. Codes kraken, o schurftige onderdanen, is alleen voor de àllerhardste bikkels weggelegd.
Desniettegenstaande heb ik in een luim van welhaast bovenmenselijke barmhartigheid besloten u kortwijls uit uw miserabele plaggenhuttenbestaan op te lichten en u mijn onfeilbare doorluchtigheid alsnog te doen geworden in de vorm van een weergaloos vrijgevige tegemoetkoming aan het in het in het hiervoorgaande zo beeldend beschreven jammerbeklag gestalte gegeven mijnsweegs gerichte verzoek:
Het gaat om een code die gebruik maakt van de tekens van de dierenriem. Zodiak, is daarom de naam. Hier vindt u alle benodigde uitleg om tenminste de light versie van de puzzel op te lossen. Luie varkens dat u er bent.
Ik ben links. Dat wil zeggen: ik schrijf links. Maar knippen doe ik rechts, en met dartpijltjes gooien ook. Uit een glas drinken en telefoneren doe ik echter weer met links; poolen en jeudeboulen weer met rechts. Dus wat ben ik nou?
Met het oog op die vraag heb ik jaren geleden eens de volgende lijst opgesteld van activiteiten die ik links respectievelijk rechts doe:
Links:
Rechts:
schrijven
knippen
telefoneren
gooien
pinnen
schoppen
met de fiets aan de hand lopen
roffelen
toiletbezoek e.a.
éénhandig klappen
met stokjes eten
met mes en vork eten
boogschieten
zwaardvechten
armen over elkaar
vingers in elkaar
geld in / uit portemonnee doen
slaan, hakken, snijden e.d.
lucifers afstrijken
muizen
het ‘duivelsteken’ maken
het ‘Startrek-teken’ maken
aansteker hanteren
oogdominantie
dingen aangeven / -nemen
één wenkbrauw optrekken
tandenpoetsen & scheren
stofzuigen en bezemen
flessen en blikjes openen
drank inschenken
drinken
bladzijden omslaan
Mijn voorkeur blijkt dus inderdaad naar het linkse te neigen, maar er zijn vast nog meer activiteiten te bedenken, die ik dan zomaar weer met rechts zou kunnen doen. Dorsen, ofzo.
Heeft u dit nou ook, een dergelijke ambidexteriteit? Zo ja, wat doet u met links en wat doet u met rechts?
Simpel, maar erg verslavend voor de popubèta’s onder ons: een orbit-simulator. (Is er een Nederlands woord voor ‘orbit’? Ik geloof het niet.) Oftewel: hang een paar planeten in het luchtledige, geef ze een slinger en laat Newton* het verdere werk doen. Zo kinderlijk eenvoudig werkt een zonnestelstel nou. Maar zet uw instellingen wel goed, anders vliegen uw planeten tegen elkaar stuk, of met een rotgang de oneindigheid in.
*Ja, wijsneuzen, ik weet ook wel dat Newtons werk sinds 1905 door Einstein is overgenomen. Voor zo’n computersimulatie maakt dat echter geen reet uit. Ga nou maar fijn spelen.
Vind je het gek zeg (zwijg, Schildpad, met je overtuigende argumenten**), dat mensen in de Middeleeuwen dan dachten dat God een speciale bedoeling met je had.
* Glorie = atmosferisch verschijnsel veroorzaakt door lichtbreking in waternevel waarbij er zich een soortement van regenboog om je hoofd vormt (dat wil zeggen, het hoofd van je schaduw dan dus hè). Wordt ook veel vanuit vliegtuigen waargenomen. Gaat vaak samen (zoals ook hier) met een ‘Brocken Spectre‘; geen misdaadorganisatie onder leiding van een kale man met een litteken en een poes, maar een spookachtige schaduwprojectie van het eigen lichaam op voornoemde waternevel. Ik zou er op z’n minst contemplatief van worden.
** “Het moet toch toen ook wel opgevallen zijn dat terwijl Sint Hubergard het ding rond zijn hoofd zag, zijn stompzinnige knecht Bulwik hem rond zijn eigen hoofd zag, en niet rond dat van de gezegende Hubergard. En als er baardige heremieten met wilde ogen van de berg afdaalden met de mededeling: Jongens, ik hád me vanochtend toch een huis van een halo, dan moet toch de gemiddelde lijfeigene toch ook in eerste instantie aan honger, waanzin of die speciale zwammetjes gedacht hebben.“
Nee, geen nieuw boek van Dan Brown, maar een vraagstuk dat ik u graag wil voorleggen.
Naar aanleiding van mijn pagina over het Krulkwadraat krijg ik af en toe verzoekjes van mensen met de vraag of ik hun naam voor ze in het Hebreeuws wil maken, al dan niet in de krulversie. Dit brengt mij in een lastige vorm van tweestrijd. Ik ben enerzijds natuurlijk erg gevleid dat men mijn ontwerpen mooi vindt. Wat me anderzijds doet aarzelen is dat de mensen die die verzoekjes doen klaarblijkelijk zelf geen Hebreeuws kunnen lezen of schrijven, maar het gewoon een mooi schrift vinden. Het had ook Devanagari kunnen zijn zeg maar, of Mkhedruli. En de reden voor het naamverzoek laat zich dan ook vrees ik wel raden: dat gaat een borduurwerk worden, of erger: een tatoeage.
Iets in mij springt dan in de alarmstand. Waarom wil je een tatoeage in een taal die je niet kunt lezen? Precies: dat staat lekker mysterieus. Heej Sh’nana, chille tat meid! Wat staat er? – Nou LaTeesha, er staat זונה מכוערת, dat is Heeuwbreeuws voor ‘strength from within.’ – Jeuj, diep man! En nee, dat voorbeeld is niet fictief. Helewebsites zijn er gewijd aan de afschuwelijke gevolgen van tatoeëren in talen die je niet kunt lezen. Hebreeuws in fonetisch Engels van links naar rechts geschreven behoort nog maar tot de minst beschamende voorbeelden.
‘Grandad’, maar dan dus in fonetisch Engels, en van links naar rechts. Auw.
Goed, zegt u, maar jij kan tenminste wèl Hebreeuws, dus dan behoed je in ieder geval een páár mensen voor levenslange vernedering. Maar toch, er voelt iets helemaal niet in orde. Het ‘lekker mysterieus’-aspect nog daargelaten; ik vind dat men op zijn minst de eigenaardigheden van een taal een beetje moet snappen voordat men ermee op zijn dij gaat lopen. Want wat bedoel je eigenlijk als je zegt: ‘ik wil graag mijn naam in het …’? Wil je dan de uitspraak weergeven? De betekenis? Hoe ‘vertaal’ je André Hazes in het Chinees? (ook dit voorbeeld is niet fictief.)
In ieder geval niet zo: hier staat ‘supermarkt’.
Het hangt er maar helemaal van af of je je naam in de desbetreffende taal überhaupt wel kùnt schrijven. Laten we het bij het Hebreeuws houden. Stel, je heet Fleur. Dat kun je letterlijk gaan vertalen; dat wordt dan ‘bloem’, pèrach in het Hebreeuws. Op zich een optie, alleen staat er dan dus niet ‘Fleur’, maar ‘bloem’. Liever een fonetische transcriptie? Dan heb je een probleem: in het Hebreeuws kan er geen f-klank aan het begin van een woord staan. De dichtstbijzijnde klank is de p. De l en de r hebben ze dan weer wel, maar helaas: de ‘eu’ niet. Het dichtst in de buurt komt de oe. Eindresultaat: Ploer. Leuk.
Dit is dus mijn dilemma. Wat vindt u? Moet ik mensen doodleuk hun naam in vreemde talen verstrekken zonder dat zebegrijpen wat er staat? Of moet ik ze ‘opvoeden’ en er een uitleg over de taal bij leveren? Of zegt u: ga voor optie drie en laat ze lekker geloven dat זונה מכוערת daadwerkelijk ‘strength from within’ betekent?
Maar wel een heel gaaf filmpje. Onbetwist de allermooiste scène uit 2001: A Space Odyssey: de vlucht naar het ruimtestation, begeleid door Johann Strauss jr’s An der schönen blauen Donau:
Wel even op fullscreen en hoogste resolutie zetten. Of beter: koop die film op BlueRay en speel ‘m af op die schandelijke plasmabak van u. Heeft u een héél klein beetje een indruk van hoe de oorspronkelijke bioscoopervaring moet zijn geweest.
Drabkikker 