Vijfde-orde-regenboog!

021120125293a
Nee, niet deze: dit is een eerste-orde-regenboog.

Regenbogen ontstaan door de reflectie en breking van licht in waterdruppels, zoveel wist u wel. Eén reflectie in de druppels geeft een enkele regenboog; twee reflecties geeft een dubbele, dat wist u vast ook. Zo niet: gaat u eens even héél rap de colleges van Walter Lewin kijken, anders krijgt u met de roe karwats klimaatneutrale reprimande.

Ordes
Hoe meer reflecties, hoe meer regenbogen. (© Les Cowley)

Maar verder? Wat gebeurt er als het licht drie of meer keer binnen de druppels reflecteert? Nou, heel eenvoudig: nog meer regenbogen! Punt is alleen: je ziet ze niet zo makkelijk. Hoe hoger de orde (zo noemen ze dat) van de regenboog, hoe zwakker hij wordt. Dat merk je al aan de tweede boog, die is stukken vager dan de eerste; vaak zo erg dat je hem helemaal niet ziet. Dat beseffende snapt u wat een prestatie het was om (u las er al over in mijn vijfjarenreminiscentieoverzicht) de nog veel zwakkere derde– en nòg boel veel erg zwakkerdere vierde-orde-regenboog te fotograferen.

rainbow
De derde- en de vierde-orde-regenboog. (© Michael Theusner)

Daarmee zijn we toch wel aan de limieten van onze regenbogale waarneming, zou je denken. Ha, dus niet. Enige tijd geleden kondigde Atmospheric Optics aan dat nu ook de boog van de vijfde orde in het wild is vastgelegd. Zelfs na extreme fotobewerking zie je niet meer dan een vage groenpaarse gloed, maar het is hem echt. De quinaire regenboog, voor het eerst in de geschiedenis! Een klapplausje voor Harald Edens!

5th
De tweede- en de vijfde-orde regenboog. (© Harald Edens)

Beieren 2.0

Klok

Heeft u ook familie, vrienden dan wel bovenburen met van die Oudfriese bimbamklokken? Of woont u toevallig naast een kerk, stadhuis of het Westminsterpaleis? Dan is deze post voor u. 

Namelijk. Is dat nou niet inefficiënt, twaalf keer tegen een stuk metaal hengsten om aan te geven dat het twaalf uur is?

Precies. Daarom dat ik maar eens een wat beknopter systeem heb bedacht, dat gebruik maakt een van pauzes tussen de bimmen & bammen. En wel als volgt:

oud nieuw
1 x x
2 xx xx
3 xxx xxx
4 xxxx x x
5 xxxxx x xx
6 xxxxxx x xxx
7 xxxxxxx xx x
8 xxxxxxxx xx xx
9 xxxxxxxxx xx xxx
10 xxxxxxxxxx xxx x
11 xxxxxxxxxxx xxx xx
12 xxxxxxxxxxxx xxx xxx




Nou? Weer een probleem de wereld uit, dacht ik zo. Geen dank!

Lustrum!

Drab

Mijn hemel, wat reit de panta en hoe vliedt de tijd zich heen gelijk een schaduw in de, eh, verte! Heden op de kop af bestaat mijn blog 5 jaar! En nog altijd is er geen ordentelijker woord voor ‘blog‘ uitgevonden!

Wat een zuchtje wind, vijf jaar, en wat past er tegelijkertijd veel in. Vijfentwintig september tweeduizend negen! Weet u het nog? Drabkikker moest nog doctor worden, kon nog geen plat Leids imiteren, had nog nooit lesgegeven, laat staan een artikel in de Taalcanon geschreven, 2009was pas begonnen briljante scholieren de taalverwondering bij te brengen, moest strandbeest-, soroban– en Snorriloos door het leven, had nog geen handtekening van Walter Lewin, enig idee wie Haddu-yith`i was noch een voet in de VS, Irak, Madrid, Stockholm, Dilsen-StokkemLeusden of Varik gezet. Meemaaksels, ontmoetingen en verwateringen; liefdes, roerselen en vreugden; halo’s, conjuncties en epische donderluchten; talen, schriften en codes; concerten, feestjes, musea en reizen; doop, dood, geboorte en trouw (vooral van anderen) en heel, heel veel porties Indonees.2010 Ramses Shaffy, Miep Gies, Hans van Mierlo, Eugene Terre’Blanche, Sugar Lee Hooper, Teddy ScholtenBenoît Mandelbrot, Bobby Farrell, Elizabeth Taylor, Max Woiski jrAntonie KamerlingHarry MulischLeslie Nielsen, Osama Bin Laden, Willem Duys, Johnny Kraaijkamp sr., Amy Winehouse, Hella Haasse, Steve Jobs, Meta de Vries, Moammar al-Khadafi, Rijk de Gooyer, Kim Jong-Il, Václav Havel, Whitney Houston, Vidal Sassoon, Donna Summer, Eduard Khil, Gerrit Komrij, Neil Armstrong, J. Bernlef, Hetty Blok, Simeon ten Holt, Dave Brubeck, Ravi Shankar, Hugo Chávez, Margaret Thatcher, Jorge Videla, Rita Reys, Prins Friso2011, Sikke van der Veer, Lou Reed, Nelson Mandela, Michail Kalashnikov, Phil Everly, Ariel Sharon, Philip Seymour Hoffman, Els Borst, Shirley Temple, Hugo Brandt Corstius, Fred Phelps, Gabriel García Marquez, Hansruedi Giger, Wubbo Ockels en Robin Williams waren nog onder ons. Niemand had nog van het zeilmeisje, Fyra, Svens rampwissel, de Eyjafjallajökull, de iPad, de BP-olieramp, Sieneke, de damschreeuwer, de vliegramp in Tripoli, de vuvuzela, linkse hobby’s, Inception, het brulshirt, de Anne Frankboom, 2012de mijnramp in Chili, de waxinelichthoudergooier, premier Rutte, de niesaap, de Arabische Lente, Fukushima, Minecraft, Basta, de schietpartij in Alphen a/d Rijn, het geboortebewijs van president Obama, de trouwerij van William & Kate, de wietpas, Anders Breivik, Occupy All The ThingsDoe eens normaal man, station Sassenheim, Pussy Riot, de Costa Concordia, Badr Hari, de Kunstroof, Kony, Gangnam Style, kilometerheffing, Honey Boo Boo, Project X Haren, Google Glass, de manuscripten in Timboektoe, paus Franciscus, de heropening van het Rijks Museum, de Boston marathon, koning Willem-Alexander, 2013Edward Snowden, ponypletten, Annechien Steenhuizenselfies, de brand in Mata Hari’s geboortehuis, vlucht MH370, de inname van de Krim, ISIS, The Common Linnets, Kees Momma, het juichpak, vlucht MH17 of de bonte daguil gehoord. Intussen zijn er een kleine 20 Perry Bible Fellowships, 141 Radiolabs, 784 xkcd‘s, 1827 APOD‘s, 2179 SMBC‘s, zo’n 364.000 Nederlanders en 428 miljoen aardbewoners bij, is de magnetische noordpool 2014zo’n 250 km richting Siberië verschoven, liggen Europa en Noord-Amerika rond de 14 centimeter verder uit elkaar, de poolster een ruwe boogminuut minder in het noorden, de maan 19 centimeter verder weg, zijn er twee nieuwe megapriemgetallen en ongeveer 171 nieuwe exoplaneten ontdekt, is de Negende Pekdruppel gevallen, het Higgs-boson geobserveerd, de derde– en vierde-orde regenboog gefotografeerd, hebben we een Venusovergang, tien maans- en twaalf zonsverduisteringen meegemaakt en zeventien sondes naar Mars, Venus, Mercurius, Jupiter, Ceres, de maanPluto, de zon, enkele kometen en het heelal in het algemeen gezonden.

Fjoew. En dan heb ik vast nog het een en ander overgeslagen.

Wat zal het verschiet brengen? We zullen het zien. In ieder geval bakken meer Drabkikker. Ik zeg, op naar de tien!

Luister

Woeha! Sinds vorig weekend ben ik, met dank aan mijn onovertroffen vader zijn rentepunten, in het bezit van een bipsepuik geluidsopnameapparaat, en ik heb er danig schik mee. Allereerst een fijne stichtelijke compilatie voor op de zondag:

Voorts hoort u mij hier Opening van Philip Glass spelen op neppiano:

En ten derde een stukje in de trein van van de week:

Is leuk, geluid opnemen. Bij mij in de familie is dat al van oudsher een gewoonte op vakanties, feestjes en aanverwanten, onder andere omdat het er zo veel krachtiger dan foto of video in slaagt een totale sfeer terug te roepen. Net als geur ligt geluid kennelijk dichter op de emotie dan visuele indrukken, en laat het juist door het ontbreken van dat primaire zintuig de ruimte om alle gevoelens, herinneringen en associaties bij de vastgelegde gelegenheid te herbeleven.

Los van de nostalgische waarde ga je er ook op een hele andere manier van op de omgeving letten. We zijn niet zo erg gewend om actief naar geluiden te luisteren, net als dat je meestal mist wat een leuke geveltjes ze in de Kalverstraat hebben omdat je er niet aan denkt om omhoog te kijken. Als je er met zo’n opnameapparaat opuit trekt ga je ineens beseffen hoeveel meer geluid er zich om je heen afspeelt dan je bewust registreert. Autobanden over natte stenen. Kibbelende kauwtjes. Het gezoem van een hoogspanningsmast.

Tenslotte is er een dimensionele factor. Waar een foto nagenoeg instantaan is, heeft geluid duur. Het (camera-)oog is in staat een hele afbeelding in een enkele tel tot zich te nemen, maar met geluid gaat dat niet. Geluid strekt zich uit in de tijd; je kunt er maar één stukje tegelijk van horen, en om het totaal te overzien (ofnouja, overhoren dan dus) zit er niets anders op dan kalm mee te reizen met het nu. Iets wat in onze jachtige tijden geen verkeerde onderneming is.

Kortom! U gaat ongetwijfeld meer van mij horen. Om te beginnen zal ik Marcel Minnaerts monumentale Natuurkunde van ’t Vrije Veld er weer eens bij halen. Deel 1 zit vol halo’s en andere toffe atmosferische optica, dus daar was ik begrijpelijkerwijs een beetje blijven steken, maar deel 2 behandelt geluid. Benieuwd wat daar zoal voor dingen worden gemeld om op te letten. O ja, en mijn Repetabsen zal ik ook weer eens van stal halen, ’t is potjandrie inmiddels al zowat een krap vicennium.

Allegaar

’t Istie stil hè, de Drab. Tja, druk/zomer/lui/brugstondopen. Hier dan ter compensatie voor de lange leegte een fijne keur aan tegenkomsels, wrochterieën, bekijkiteiten en fascinaria.

  • Fiets bij zonsondergang:

DSCI6524a

  • U vindt Toki Pona (een bedachte taal met slechts 120 basiswoorden) leuk maar Latijns schrift een beetje saai? Geen zorg, het kan ook in pseudo-Mayahiërogliefen:

GilgameshTokiPona

  • Kees Torn (in plotselinge herbelangstelling dankzij Zomergast Ionica Smeets), Drinklied: 

Dirk en Clara bij de paddestoel 1985

  • Drabkikker anno nunc in zijn natuurlijke habitat:

DSCI6644a []

  • Nsenda Mutombo uit Zaïre zingt een vrolijke satire:

(Liever de officiële clip met smatjes en dikke waggie? Dat kan hier.)

Blinde Schildpad - Air

  • Piano voor mensen die uitsluitend ‘Mieke heeft een lammetje’ wensen te spelen:

DSCI4195a

  • Okuribito (Departures), zoete maar roerende film over dood en leven:

Inuktitut

  • Broeierig Stilleven met Actrice (pixels op jpeg, 2014):

Nynka

BowieBulge

  • Wat ik aan de VU doe? Nou, dit:

Code

  • Hemel in de hens:

DSCI4584b

  • Regenbogen zijn cirkels – als ze de kans krijgen:

360°

  • Snorri heet zijn besandaalde mens welkom:

Pootjes

  •  Rustiek ruitje:

Ruit

  • Raaskallende Man bij Kaarslicht (gemengde technieken, 2014):

FMKS

  • Akelig aannemelijke hypothese dat de ware slechterik in The Lord of the Rings Tom Bombadil is:

Bombadil will eat your children

The Human Mind

  • Rakede – Bitte Bitte (Tischkonzert):

  • En de obligatoire cavia:

Muis

Uit de Losse Hand

Nou jaaaa. Moet u nou kijken wat ik van mijn familie krijg!

UDLH7

UDLH3Het geval wil, wat mijn naderen zullen herkennen, dat ik bij zo’n beetje alles wat geen volledige hersenarbeid vraagt, zoals een gesprek voeren of een portie Indo eten, onverwijld enig ter beschikking staand schrijfoppervlak confisqueer en dat spoorslags volkrabbel met, eh, nou, graffiti. Droedels, codebedenksels, nonmededelingen in allerhande schriftsystemen, u noemt het, en daar dan vellen vol van.

UDLH2

Blijkt nu tot mijn volkomen verrassing mijn familie deze halfbewuste marginalia drie jaar lang zorgvuldig te hebben verzameld, mij zelfs met voorbedachten rade extra blaadjes te hebben toegeschoven, teneinde de eruit resulterende pennewrochtsels in boekvorm bijeen te appliceren!

UDLH4

UDLH5Wat gaaf! Sjees, wat een tof idee om zoiets samen te bundelen! Wat een werk moet dat zijn geweest! En daar heb ik al die tijd helemaal niks van in de gaten gehad! Wat kunnen mensen toch lief zijn, net als met die ffi-stempel indertijd. Tsss, ik moet er wel een beetje van blozen hoor, een kneukelend mengsel van geëgovleid en behersenspied.

Eventuele interpretaties inzake de werking van mijn schedelpan zal ik dan ook maar overlaten aan degenen die daarvoor hebben doorgeleerd. Een puik geschenk, en dat is het! Bezichtig het boek hier online. Goddank staat er vrijwel niets belastends.

UDLH

Pu

Dames en heren, uw aandacht voor een belangrijke mededeling. Na de de toevoeging van de oe in 1999 zal per heden ons alfabet andermaal worden uitgebreid, en wel met de letter pu.

De correcte schrijfwijze van de pu is als volgt (van links naar rechts de handschrift- en de drukversie):

Pu

Met deze adaptatie hoopt de Commissie ter Leniging van Ingewikkelde Moeilijkheden tegemoet te komen aan een reeds te lang gevoelde leemte inzake de juiste spelling van het woord punaise. Einde mededeling.

In ander nieuws: ik heb briljante oppaskinderen.

Vergezichten terwijl u wacht

In Nederland heb je er niet zo bijster veel aan, maar dit is een leuk programmaatje voor als u nog eens op vakantie mocht zijn in een land met hoogteverschil en door de bergen het eh, gebergte niet meer ziet. Prik een plek op de aardbol en kies de kijkrichting, en het programma genereert automatisch een hoogtepanorama met de namen van de desbetreffende toppen erbij. Geinig speeltje!

ཇོ་མོ་གླང་མ

Oh, en Nederland doet het trouwens best hoor. Hier bijvoorbeeld de duinen van Terschelling (grofweg ter hoogte van Paal 3, voor ingewijden):

Paal 3

(Via Atmospheric Phenomena.)

Toch behoefte aan wat meer realisme c.q. edelweiss? Dat kan ook: deze site bevat meer verbluffende bergpanorama’s dan u in zes vakanties op kunt. Hoeft u er geeneens meer naar toe.

Panorama

(Extrapret voor halofielen: zoek de ringen!)

De constructie die u dacht dat fout was

Hiep hiep Koningsdag! Lang leve Willy, hwêêk hêêk hêêêk!

Maar terzake.

Kaft

Wat blijkt namelijk. Drab e-bladert eens door De Negerhut, een oude Nederlandse vertaling van Uncle Tom’s Cabin uit 1918, en treft daarin de volgende passage aan:

onweerstaanbaar

Krijg nou stamppot. Daar heb je die wanconstructie uit het Koningslied van vorig jaar: de dag die je wist dat zou komen. In een boek uit 1918!

En verderop nog een keer:

raad

Wat zullen we nu aan onze vélocipède hebben? Werd het Engels een eeuw geleden dan ook al klakkeloos overgecalqueerd? Klaarblijkelijk, als je het origineel erbij pakt:

Irresistible

Advise

Ja, betrapt dus, meneer/mevrouw Mensing. Zal best wezen dat in 1918 half Europa in puin lag en net toen iedereen weer een beetje was bijgekomen de Spaanse griep het aantal slachtoffers nog eens dunnetjes kwam overdoen. Maar dat geeft u nog niet het recht zulk krom vertaalwerk te leveren zeg. Foei!

Maar nee, te vroeg gekreten. Wie schetst namelijk mijn verbazing dat* enig googlewerk klinkklaar uitwijst dat de constructie die x [werkwoord] dat [werkwoord] vroeger volkomen gemeengoed in het Nederlands was?

wist

verstoppingen

jec5bfus

hoop

Daar sta ik werkelijk van te kijken. De constructie was er dus al toen men nog met ſſen ſchreef, en pas in recenter tijden is men haar fout gaan vinden—mogelijk precies omdat ze op krom vertaald Engels lijkt. Tsss.

Nou. Een woord van verontschuldiging aan John Ewbank lijkt me hier wel op zijn plaats. Sorry John, je bent bij nader inzien geen prutser vanwege regel 4 van het Koningslied.

~

*Ja, ook de constructie verbazing dat wordt nogal eens als fout beschouwd, maar ten eerste zijn de alternatieven onmogelijk onbeholpen, ten tweede bevind ik me in goed gezelschap.

Het Boek der Wondertekenen

Ja, het Voynichmanuscript en de Codex Seraphinianus kent u inmiddels wel (zo niet: ga dat even regelen ja), maar had u deze al gezien?

Book of Miracles

Ik nog niet namelijk. Kan aan mij liggen hoor, ik verneem dingen soms wat laat als gevolg van geen tv en kranten. Maar bij mijn locale Betere Boekhandel (dus niet de Blauwe Kringspier) werkt een jonge knaap met liefde voor de curieuzere verzamelaria, die zijn meerderen ertoe heeft weten aan te zetten onlangs niet alleen een fysieke Seraphinianus in huis te halen (ik mag hem van mezelf pas hebben als ik mijn Assyriologieartikel af heb, quod nog lange non), maar nu ook het zogeheten Wunderzeichenbuchofwel The Book of Miracles.

Deze slideshow vereist JavaScript.

Blijkt zich om een recentelijk ontdekt Duits boekwerk uit de Renaissance te handelen, waarin bakken vol onverklaarbare verschijnselen in kraakheldere kleurillustraties staan beschreven. Volkomen geweldig ding en uitgevoerd in een luxe editie die elke bibliofiel het speeksel uit de mondhoeken ontlokt. Raaah, hebben!

Er in de winkel in bladerend zag ik tot mijn vertier dat lang niet alle taferelen zo onverklaarbaar zijn als ze indertijd moeten hebben geleken. Vooruit, brandende stukken hout en zwermen draakjes die uit de hemel komen zetten zijn wat eigenaardig (om over die sexy polyzoë chick nog maar te zwijgen), maar dit hier is dat allerminst:

23469efe-c62e-4a0c-9538-b4d36b4aa5e8

Wat we daar zien is een vrijwel natuurgetrouwe weergave van een heden ten dage compleet begrepen fenomeen, namelijk een specifiek type halo, veroorzaakt door ijskristallen in de atmosfeer. Meer bepaald hebben we hier de zogeheten bijzonnenring, met daarop gelegen de zon zelf, twee bijzonnen en twee 120-graads bijzonnen; in totaal vijf ‘zonnen’ dus. In fisheye-perspectief is de formatie goed zichtbaar:

Bijzonnenring

De foto kijkt recht omhoog, naar het zenith (die kleurige bocht in het midden heet dan ook toepasselijk de circumzenithaalboog). In werkelijkheid kun je de bijzonnenring namelijk alleen rondom de horizon zien en niet aan de horizon zoals in de tekening, maar zulk soort vrijheden nam men in 16e eeuwse haloschilderijen wel vaker. De onderlinge afstanden tussen de zonnen en het verschil in helderheid zijn daarentegen volstrekt accuraat weergegeven, evenals de onwerkelijk krijtdunne streep waaruit de ring inderdaad bestaat en de ‘uitveeg’-stralen naar buiten toe die zo karakteristiek zijn voor bijzonnen. Zo ziet het er in het echt uit:

Cool nou? Ook dit ding is zonder twijfel een halo, al is het iets minder duidelijk welk type:

hola

En zo bevat het boek nog een hele hoop meer Wunderzeichen in de atmosferisch-optische hoek. Zoals deze bijvoorbeeld:

710f67d3e39231f35cf5ab08a6352279

Vlammen in de wolken. Yeah, right. Nou, niet te snel met uw oordeel. Er is een hemelverschijnsel dat men pas recentelijk een beetje begint te begrijpen, sprites genaamd: een spookachtig soort bliksem die boven de wolken opflitst, tot op hoogtes van een kilometer of honderd en veelal rood van kleur. Kan dat hier geen impressie van zijn? Ik vind de gelijkenis met onderstaande topfoto van sprite-jager Jason Ahrns op zijn minst treffend:

Sprites

Nouja, enfin en dus ook als zodanig in principe. Het lijkt me wel duidelijk wat ik dit jaar van u voor mijn verjaardag ga krijgen.

PS. Zou Taschen zichzelf nou zo genoemd hebben in de hoop dat het woord Taschenbuch voortaan met hen geïdentificeerd zou worden? Zegmaar à la dat je je appelstroopfabriek Rinse noemt? – Ah, nee: het is de naam van de oprichter.