Borát: Honden

De voordelen van de dwergpincher:

De nadelen van de pitbullterriër:

Twee hondenbezitters aan de telefoon:

Bleek blauw stipje

Rara, wie zien we hier? Goed kijken, u kent ze beter dan u denkt.

Cassini

Heel goed, het zijn de aarde en de maan. Gefotografeerd vanaf Saturnus, bijna anderhalf miljard kilometer hiervandaan.

Sta nog eens stil bij dat stipje. Dat is hier. Dat is thuis. Dat zijn wij. Op dat stipje heeft iedereen bestaan die je liefhebt, iedereen die je kent, iedereen van wie je ooit hebt gehoord, iedere mens die ooit heeft geleefd. Het totaal van onze vreugde en ellende, duizenden zelfverzekerde religies, ideologieën en economische doctrines, iedere jager en verzamelaar, iedere held en lafaard, iedere schepper en verwoester van beschaving, iedere koning en onderdaan, ieder verliefd jong paar, iedere vader en moeder, hoopvol kind, uitvinder en ontdekker, iedere verkondiger van moraal, iedere corrupte politicus, iedere ‘grote leider’, iedere ‘superster’, iedere heilige en zondaar in de geschiedenis van onze soort heeft daar geleefd: op een stofdeeltje, gevangen in een zonnestraal. 

Aldus Carl Sagan in 1990, toen de Voyager 1 voor het eerst zo’n verre foto van de aarde maakte:

Of, om met een ouwe Blinde Schildpad te spreken: Go, aapjes!

Borát: Informatie

Welaan, we gaan maar gewoon weer door hè, met Borát. Deze week: informatie. En wel:

– Over het nieuwe fenomeen slowhouse:

– Over een nieuw soort snelkookpan:

– Voor de dove kickboxers:

Hele Langzame Dingen, Hele Late Update

Een krappe vier jaar (want zo lang bestaat Drabkikker alweer!) geleden schreef ik over het pekdrup-experiment: een trechter vol pek waar zo eens per decennium een druppel uit druppelt. Pek is normaliter hard als glas, behalve als je maar lang genoeg wacht.

Pitch_drop_experiment_with_John_Mainstone

Om precies te zijn zijn er twee versies van het experiment gaande: eentje sinds 1927 in Australië aan de Queensland University in Brisbane, en eentje sinds 1944 in Trinity College te Dublin, Ierland.

Beide opstellingen hebben over de jaren al zo een handvol druppels laten vallen, maar – geheel in rijm met de Wet van de Broodrooster – precies telkens als er net niemand keek. Ook camera’s leken met meneer Murphy onder één hoedje te spelen, door exact op het langverwachte moment dienst te weigeren.

Dat is vanaf heden verleden tijd: het Trinity-experiment heeft eindelijk een authentieke pekdruppel op de gevoelige plaat vastgelegd. Geschiedenis is geschreven. 

Verdju, hoor ik u spijtstampen, had ik daar nou maar bij geweest. Jaha, dat is balen. Nou, heb ik nieuws voor u: de eerstvolgende Queensland-druppel staat gepland, je houdt het niet voor mogelijk, op ergens later dit jaar! Volg de live feed (echt waar) hier.

Dank aan Blinde Schildpad voor mij te notificeren!

EXTRA TOEGIFTBONUS: Voor wie de 639 jaar van John Cages As Slow As Possible een beetje karig vindt wijst reageerdert uair01 ons op het bestaan van het muziekstuk Longplayer van Jem Finer voor klankschaalarsenaal. Het staat al sinds 1 januari 2000 te spelen in een ouwe vuurtoren, en zal dat insha’allah blijven doen tot, houduvast, 31 december 3000. En het mooie is: u kunt er live naar luisteren via deze stream hier! Koewll.

Piglierà il primo volo il grande uccello

Herinnert u zich dit filmpje van vorig jaar nog? Ene Jarno Smeets kiest op eigen spierkracht het luchtruim:

Inderdaad, dat was dus nep.

Dit hieronder daarentegen is echt. Aanschouw de eindelijke winnaars van de in 1980 uitgeschreven Igor I. Sikorsky Human Powered Helicopter Competition, aan het stuur van ’s werelds allereerste langer dan een minuut in de lucht blijvende mensaangedreven helikopter:

Ik weet een Italiaan die dit heel tof zou hebben gevonden.

Rare Maten

Eén-twee, één-twee, één-twee.

Eén-twee-drie, één-twee-drie, één-twee-drie.

En daarmee heeft u zo’n beetje het hele repertoire aan maatsoorten in de standaard westerse muziek. Zet maar eens een doorsnee nummertje op. Johnny Cash, Enrico Caruso, Yann Tiersen, Lordi, Die Wildecker Herzbuben. Heel, héél erg grote kans dat het een maat van twee tellen heeft of – in beduidend minder gevallen – eentje van drie.

Gotthilf Fischer – Zwei Herzen im Dreivierteltakt. De titel zegt het al: blokjes van drie.

Klassieke muziek vormt soms een uitzondering (vooral moderne), jazz ook en de Beatles Stranglers (ho) maar daar houdt dan wel ongeveer op. Nagenoeg al onze muzikale uitspattingen bestaan uit herhaalde blokjes van twee of van drie tellen. Of vier of zes, maar dat zijn uiteraard gewoon weer dubbelvouden van twee of drie.

Blokjes

En op zich komen we hiermee een heel eind. Ik bedoel, er is niet voor niets zo’n ontzaglijke verscheidenheid aan westerse muziekstijlen. Dat komt, uit die uiterst beperkte set maten kunnen we een vrijwel oneindige hoeveelheid ritmes bouwen, door middel van het beaccentueren, verzwijgen of anderszins manipuleren van de tellen.

Slagerij van Kampen – Paint the Desert Wet: vol met blokjes van drie, maar weer heel anders dan in de wals.

Maar toch, hoe ingewikkeld het ritme ook, op de achtergrond kun je vrijwel altijd één-twee, één-twee, één twee meetellen of één-twee-drie, één-twee-drie, één-twee-drie. En dat is toch een klein beetje saai.

Kan dat ook anders?

Ja, dat kan ook anders. Waarom namelijk ophouden bij twee of drie tellen? Geen enkele reden waarom we niet hoger zouden kunnen, en dat is dan ook precies wat de eerder vermelde moderne klassiek, jazz en experimentele aanverwanten af en toe doen: maten gebruiken van vijf, zeven, negen, elf of nog veel gekkere aantallen tellen. Sterker, er zijn volkeren die het zelfs helemaal van nature doen, zonder postmodernisties te willen zijn. Op de Balkan bijvoorbeeld, en in aanpalende regionen zoals het Midden-Oosten en India.

Balkanezen

Jamaar hela hola kindercola, Drabkikker. Vijf, zeven, negen etcetera, dat kun je toch net zo goed weer ophakken in twee of drie?

A-há, beste lezer, maar daar heeft u de crux bij de taas te pakken! Het essentiële verschil met Gewone Maten is dat Rare Maten niet bestaan uit blokjes van twee of drie, maar uit blokjes van twee en drie.

Vijf kun je bijvoorbeeld opsplitsen in 2+3, of in 3+2. Zeven kan worden herverdeeld als 2+2+3, 2+3+2 of 3+2+2. En zelfs een in theorie Gewoon aantal tellen als 8 kan Raar worden opgehakt, bijvoorbeeld in 3+2+3. Enzovoort.

Ritmes

Ziet u het verschil? Waar wij standaardwesterlingen heel eenzijdig òfwel 2+2+2+2 òfwel 3+3+3+3 tellen, gooien Balkarabindiërs de twee ingrediënten door elkaar heen: (2+3)+(2+3)+(2+3). Of (3+2+2+2)+(3+2+2+2)+(3+2+2+2). Of nog veel ingewikkelder.

Ode aan de Rare Maat

Je zou zeggen, dat kan toch nooit echt lekker dansbaar wezen, dat soort onnatuurlijke maten, wat bezielt die lui? Maar dat is nu de gein: het klinkt niet alleen volstrekt natuurlijk, het swingt zelfs regelrecht de pan uit. Mijn pan in ieder geval wel.

Daarom niet langer gedraald en onverwijld over naar een Ode aan de Rare Maat, van Vijf tot Dertien, uit West en Oost en welke windstreken daar verder nog tussen mogen waaien. Bij elk nummer heb ik de opdeling in twee- en drietellige blokjes vermeld; telt u mee? Daar gaan we.

5 tellen

  • Dave Brubeck – Take Five (3+2):
  • Simeon ten Holt – Canto Ostinato (2+3):

7 tellen

  • Dave Brubeck – Unsquare Dance (2+2+3):
  • Kroke – Ajde Jano (3+2+2, langzaam):
  • Tale Ognenovski – Resensko Oro (3+2+2, snel):
  • Venetian Snares – Hajnal:

Deze laatste zou je ook uit Gewone Maten kunnen vinden te bestaan (van twee tellen elk) maar dan snel gespeeld en telkens herhaald in groepjes van zeven. Telt het dan nog als Raar? Nou, ik besluit van wel, puh.

8 tellen

Maar dan dus ongebruikelijk opgehakt.

  • Mikis Theodorakis – To gelastó paidí (3+2+3):
  • Waar ook een lekker dramatische Engelstalige cover door Julie Dennis van is:
  • Joey Weisenberg – Joods roffelen voor gevorderden (3+3+2):

9 tellen

  • Ljiljana Buttler – Niška Banja (2+2+2+3):
  • Dave “hoezo, speel eens iets normaals” Brubeck – Blue Rondo à la Turk (2+2+2+3):
  • Faun – Alswinn (ook weer 2+2+2+3):

10 tellen

  • Philip Glass – Powaqqatsi: Anthem Part 1 (3+3+2+2):
  • Najib al-Mokhtari – Melody on Samai Rhythm (3+2+2+3):

Deze kan eventueel ook als vijftellig tellen, hangt er een beetje van af hoe je telt. Maar tien lijkt beter te kloppen. En net als bij Hajnal hierboven zou je de boel ook kunnen opvatten als opgebouwd uit Maten die van zichzelf Gewoon zijn maar een Raar aantal keer (hier dan dus tien) worden herhaald.

11 tellen

Kijk, da’s fijn, dat ze gewoon zelf even de maatsoort noemen.

Het ontbreken van orkestratie maakt meetellen met dit schone wijsje nogal tot een uitdaging, temeer daar de dames her en der een tel langer aanhouden c.q. pauzeren om adem te halen, maar mijn Bulgaarse connecties (dank!) bevestigen dat het wel degelijk om een elftel gaat. Wat u natuurlijk allang gezien had aan de behulpzame maatslag van de dirigente.

(Deze peptoet-cover van David Byrne lijkt ritmischer consistent, dus misschien helpt dat voor het ontcijferen. Ik kom er alsnog niet echt uit.)

12 tellen

  • Leonard Bernstein – America (3+3+2+2+2):
  • Philip Glass – Powaqqatsi: Anthem Part 2 (3+2+3+2+2):
  • The Silk Road Ensemble – Arabian Waltz (2+2+3+3+2):
  • Tale “ja, ik weer” Ognenovski – Makedonsko Oro (3+2+3+2+2):

13 tellen

  • The Stranglers – Golden Brown (3+3+3+2+2, althans soms):
  • Don Ellis – The Great Divide (3+3+2+3+2):
  • Philip “ja, als niemand iets zegt ga ik gewoon door hoor” Glass – Powaqqatsi: Anthem Part 3 (3+3+3+2+2):

And beyond

Dat u soms niet dacht dat het daar ophield ofzo. Waarom zou je je namelijk binnen één stuk beperken tot dezelfde Rare Maat, als je ze ook door elkaar kunt gooien? Ik bedoel, als we toch bezig zijn, nietwaar.

  • U wilt elftellig (2+2+3+2+2) én zeventellig (3+2+2)? Doet Tale “ik eet priemgetallen als ontbijt” Ognenovski dat toch eventjes voor u:

[Sorry, Tale is overleden, maar onderstaande heren doen hetzelfde liedje met generlei onderdoenden verve:]

  • Maar de allergrootste matennaaier blijft toch Philip Glass. We sluiten af met diens Spaceship uit Einstein on the Beach. Ik geef even een voorzetje met tellen, waarna u er zelf verder wel uitkomt, denk ik: (2+2)+3+(2+2)+3+(2+2)+(2+2)+3+(2+2)+3+(2+2)+3+3+3+3+(2+2)+3+3+3+3+(2+2), ja huphup, wel even bijblijven ja?

Ik mag dat.

Maatraadsels

En dan zijn er ook nog muzieken waarvan de Rare Maat me boven de pet gaat. Wat vooral iets zegt over de limieten aan mijn ritmegevoel, dus mocht u er wél uit komen, roep!

Deze maat is zó raar dat blogbezoeker Fusica hem maar helemaal heeft uitgeschreven. Dank daarvoor!

Liegbeest

  • Tale Ognenovski c.s. – Oro (ja maar wát voor Oro dan?)

Dit is op zich een achttellige maat, maar met zúlke malle accenten dat ik in eerste instantie niet eens doorhad dat het een achttellige maat is. Als je de vrolijke drummer op de achtergrond volgt is dit geloof ik een 3+3+2 (of 2+3+3?) maar de melodie lijkt daar totaal anders over te denken.

  • Grupo Revelação – Grades do Coração

Super swingend nummertje, maar naar de maat kan ik slechts machteloos raden. De zang en het ritme lijken elk compleet hun eigen ding te doen, en toch klopt het. Des te frustrerender dat het hele publiek kennelijk wél perfect snapt waar en hoe mee te zingen/klappen. Hier toont zich duidelijk mijn gebrek aan Latijnse heupen.

Ja, kijk, hier begin ik natuurlijk niet eens aan. Als je de hand-/knieklappen volgt moet dit een zeventellige maat zijn, maar verder heb ik het te druk met mijn kaak oprapen.

Update: Ah! Handig: een versie met notatie erbij:

Neeee, helemaal duidelijk nu. Uhhuh.

Uz misch ned

Lekkere opzwepert van het toffe Duitse Balkancajunhopsagroepje 17 Hippies.

De taal, want dat vroeg u zich natuurlijk even hard af als ik, is Südhessisch. Ik heb het idee dat het over bepaalde loshangende lichaamsdelen gaat, maar dat kan aan mij liggen. U suggesties?

Uz misch ned

Babbisch guzje uz misch net
Isch ho dä nix gedo äbbä isch dab disch
Wenn de misch uze dost dab isch disch sischälisch
Uz emo den do der do sezd do
Den schlabbekigger do
Gug dä den ämo o

Heb heb mem giggel ibbän zou

Dou dabbes do denge mo net do
Dasde misch uze konsd – net? – noa!
Weil isch noch dä schnabbe do
Un wenn de do dei do uze don do dost
Do däi disch dabbes dabbe dabbe däi disch dabbes

Heb heb mem giggel ibbän zou

Un wenn de do dei do uze don do dost
Do däi disch dabbes dabbe dabbe däi disch dabbes
Dumm dabbe digge bobbes dabba dabba digge bobbes
Shake dan digge bobbes baby

Heb heb mem giggel ibbän zou

Uz misch ned

Update: Oh, wacht, de vertaling staat onder het Youtubefilmpje. Niet dat het er ook maar twee bobbes begrijpelijker op wordt met een totaal andere vertaling in het Frans dan in het Engels, maar goed.

Vintage van vroeger

Twee reclamepamfletjes die in aantrof in een oud boek. Klik voor groot.

1. Zijlstra vruchten. Goedendag kruidenier, een schepel pruimedanten alstublieft.

Zijlstra001

Zijlstr002

2. Van Rossem’s Tabak geeft U een Polis in den zak. Zegge een duizend gulden bij verlies van twee handen of twee voeten, of twee oogen, of een hand tezamen met een voet, of een hand tezamen met een voet, of een hand tezamen met een oog, of een voet tezamen met een oog, wie wil dat nou niet! Moet u wel binnen veertien dagen na aanschaf een ongeluk krijgen.

polis001

polis002

Drab heeft een e-lezer

Kobo Aura HD

Normaal ben ik nooit zo van de modieuze gadgetjes, maar onlangs heb ik mij hierop een uitzondering verstout: een e-reader. Zit namelijk zo, naast kasten vol fysieke codexen groeit er op mijn computer een gestage megalading pdf’s. Alleen, lezen doe ik ze nauwelijks. Je gaat op de een of andere manier niet van nature achter een monitor zitten om eens fijn een goed boek te lezen, en uitprinten geeft ook maar rompslomp en regenwoudenleed. Omdat ook de wetenschappelijke artikelen die ik voor mijn werk lees in toenamende mate in digitaal formaat komen en het dus niet louter voor de pret zou zijn, vond ik de stap gerechtvaardigd me eens in het e-readerwezen te oriënteren.

Kobo

Tot dusver hadden die dingen me op zich als concept wel geboeid, maar trof de technologie me als tamelijk knullig en mijlen achterlopend op ikTabletten en snuggerTelefoons die negenhonderd dingen meer kunnen. E-readers werken namelijk niet met straallicht zoals een monitor, maar met e-ink, een displaymethode à la LCD die het van omgevingslicht moet hebben en daarmee de ervaring van bedrukt papier benadert. Hetgeen rustiger is voor de ogen, en dat je er dus ook mee in de felle zon in een park kunt gaan zitten. Maar vooralsnog alleen in zwartwit, traag ladend, in kastjes die doen vermoeden dat de ontwerper voorheen magnetrons deed, en vooral: te duur om in overweging te worden genomen.

Kobo Aura HD

In dat laatste zit nu verbetering. Op mijn omzwervingen kwam ik al spoedig terecht bij Kobo, een nieuweling op de markt die naar het schijnt hard op weg is om Amazon met zijn Kindle de laan uit te concurreren. Voor zo’n 100 euro heb je bijvoorbeeld al een Kobo Touch, of zelfs nog goedkoper: een Kobo Mini voor maar 80.

Newton

Kijk, dat zijn tenminste prijzen om over naar huis te skypen, en ook de knulligheid lijkt danig opgekalefaterd. Bovendien: ik wil juist geen iPad of smartphone, want die zijn, behalve onnodig duur, volgeladen met allerhande afleidende appjes en flappjes die ik dan veels te leuk ga vinden en dan heb ik zo weer een verslaving te pakken, ik ken mijzelf. Niets daarvan; gewoon rechttoe rechtaan lezen, verder geen hopsaheisa. Kost ook bakken stroom trouwens, zodat je om de haverklap aan het opladen moet, wat bij dat e-ink-systeem juist enorm weinig hoeft – zie mijn review onderaan deze post.

Tekst

De Mini leek me wat al te mini (formaat sigarettenpakje) om prettigerwijs pdf’s te lezen en dus stond ik al op het punt de Touch te bestellen, tot ik doorsijpelende berichten tegenkwam dat er eind mei een nieuw model in aantocht was: de Kobo Aura HD, met groter scherm, snellere laadtijd, flitsend design en ongeëvenaarde resolutie uitroepteken!

Ook uw Drab is niet geheel ongevoelig voor dit soort reclamepraat en dus besloot ik dat ik er de toch net weer iets tandenknarserigere 170 euro voor over had.

Newton2

Welaan, dus enfin, kort verhaal lang, afgelopen weekend was hij daar dan, mijn elezer, en ik moet zeggen dat ik er danig mee in mijn sas ben. Ik heb nu al meer gelezen dan in de afgelopen maanden, zij het tot dusver alleen voor de pret en nog niet voor werk. Dat heeft er veel mee te maken dat ik toch enige kanttekeningen heb, met name op het punt waar het me nou net om te doen was: pdf’s lezen. Ik zal u niet langer in spanning laten en presenteer bij dezen Drabkikkers exclusieve hoogstpersoonlijke gebruikerservaringreview van de Kobo® Aura© HD™ 2013 Met Extra Stukjes Noga.

Achterpaneel

Pluspunten

  • Strak ontwerp, minimalistisch en met een achterpaneel dat ze zo te zien van een F-117 Nighthawk hebben gesloopt. Voelt lekker, ook.
  • Werkt inderdaad rustig op de ogen, mede dankzij de hoge resolutie. Kraakhelder beeld dat urenlang lezen toestaat zonder dat je er scheel van gaat kijken.
  • Heeft geen adapter nodig: opladen gaat via hetzelfde charmante USB-kabeltje als waarmee je de data van je computer overhevelt.
  • Ridicuul lange batterijduur. E-ink kost weergaloos weinig stroom (als een pagina eenmaal geladen is, is er geen extra energie nodig om het beeld in stand te houden, zoals bij een gewone monitor het geval zou zijn), zodat je met een opgeladen batterij wel tot een maand toe schijnt te kunnen.
  • Maakt geen geluid, want bevat geen bewegende delen.
  • Heeft internetverbinding. Weliswaar onpraktisch traag, maar handig in nood.
  • Komt met interne woordenboeken, de mogelijkheid passages van annotaties te voorzien, een primitief schetsblok en enkele eenvoudige spelletjes.
  • Nodig heb ik het nog niet gehad, maar het scherm heeft optionele verlichting om zelfs te te blijven lezen als alle andere lichten uitgaan. (Of het ook voor naderende orks waarschuwt is niet bekend.)

Minpunten

  • De snellere processor ten spijt laadt alles nog steeds duidelijk trager dan op een tablet of computer, maar ook weer niet dusdanig dat het hinderlijk is.
  • Het scherm heeft last van ‘restbeeld’: wanneer een nieuwe pagina wordt geladen schemeren de letters van de vorige er vaagjes doorheen. Het apparaat verhelpt dit door eens in de zoveel pagina’s te refreshen: het beeld gaat een oogwenk op zwart en komt dan fris en onbevlekt weer terug. Bij gewoon lezen is het fenomeen niet overmatig storend (het doorschemeren van de letters doet denken aan hetzelfde verschijnsel in een fysiek boek), maar in de zoomfunctie wordt het ontoelaatbaar, waarover hieronder.
  • Het systeem is duidelijk toegespitst op het lezen van e-books, wat inderdaad ronduit uitstekend gaat. Pdf’s zijn een minder onverdeeld genoegen. Dit hangt onder meer af van de bladzijgrootte van de onderhavige pdf. Is die bijvoorbeeld A4, dan worden de pagina’s eenvoudigweg te klein om in hun geheel op het 6″8-scherm te lezen en moet je gaan inzoomen. Om daarna met het beeld aan het schuiven te slaan teneinde de hele pagina alsnog door te nemen. Dit alles is prima mogelijk, alleen loopt het in combinatie met het restbeeld compleet in de soep. Lettersoep, om precies te zijn.Lettersoep
    Soepletters
    Er zijn twee oplossingen voor dit probleem: 1) tweemaal op het scherm tikken om de pagina handmatig te refreshen, wat dus na elke schuifhandeling moet en derhalve bijzonder snel des menschen keel uit hangt; 2) in de instellingen instellen dat de pagina na elke schuif automatisch refresht in plaats van eens in de zes keer. De laatste optie is te verkiezen, maar geeft dus na elke handeling een kortstondige blackout.
  • Een bijkomstige onpraktischheid is dat je om een ingezoomde pagina om te slaan eerst naar het daartoe bestemde pijltje moet navigeren (daarbij weer potentiële lettersoep creërend), want eenmaal binnen de zoomfunctie er is geen direct commando meer voor ‘sla pagina om’. Dat pijltje was er naar verluidt in eerdere versies niet en moest je eerst uitzoomen voor je kon omslaan, dus op zich is dit een vooruitgang, maar wat mij betreft nog net niet vooruit genoeg.
  • Het apparaat is extreem vettevingergevoelig, zowel het scherm als de behuizing. Resultaat is een permanent bevlekt oppervlak, wat er nogal onaantrekkelijk uitziet. Is op zich natuurlijk een luxeprobleem en met een beschermhoes redelijk te beperken (sowieso eigenlijk onontbeerlijk met het oog op vervoerbeschadigingspreventie), alleen kosten die dus een disproportionele 60 euro. Ja, dàg, dan vraag ik mijn Leidse bovenbuurvrouw wel om een leuk zakje te breien.

Vlekken

Eindconclusie: het knullige is er nog niet helemaal af, maar ’t is een tof ding, vooral als je je tot e-books beperkt. Voor pdf’s zou ik ofwel een praktischer zoomsysteem wensen, ofwel een groter scherm zodat je überhaupt niet hoeft te zoomen. De techniek mag allemaal nog ietsje langer doorontwikkelen. Grote kans dat daar binnen afzienbare tijd rasse schreden in worden gemaakt en ik dus weer een nieuwe e-reader moet. Want zo begint het hè.

T-Tops

Triceratops

… Amerikaanse stad Wyoming? Jullie bedoelen staat, neem ik aan?

Nee, er blijkt ook een stad Wyoming. Waar? Nou, in Michigan natuurlijk. Alleen eh, daar heb je toch echt geen woestijn hoor.

Ach ja hè nietwaar, een fout is zo gemaakt. Onze Argentijnse paus komt immers ook uit Colombia? Moeten ze daar maar geen stadjes hebben die La Argentina heten.

(En hoezo, verkeerde oceaan? Het stikt[e] daar toch van de Azteken? Nou dan.)

Koniningedag ♕

Met het verdwijnen van Koninginnedag gaan we nog iets anders verliezen: de geregeldheid waarmee dat woord wordt verhaspeld tot Koniningedag.

Untitled4

Toen ik deze uitspraak (diep terug in de jaren ’80, hebben we het dan over) voor het eerst hoorde dacht ik dat de spreker grappig wilde zijn, maar inmiddels weet ik dat ze daarvoor te vaak voorkomt. Ali B. doet het, en Erwin O. als ik het me wel herinner, en met hen nog zo’n 83500 haspelaars.

nonininginenin

Ik heb er nooit echt studie van gemaakt in welke kringen het verschijnsel precies voorkomt (het Westen doet er geloof ik meer aan dan andere stukken Nederland, en sociale klasse lijkt niet direct een factor), maar fonetisch te verklaren is het prima. Namelijk vanwege als volgt.

Het heeft allemaal te maken met de curieuze klank ‘ng’. Wij spellen dat ding met twee letters, maar je hoeft ‘m maar uit te spreken om te horen dat het fonetisch slechts één klank is. (We hebben het nu niet over woorden als ingang en woongenot, waar je uiteraard wèl twee klanken hebt.) Fonetici schrijven hem daarom ook maar met één tekentje: ŋ.

koninninginenin

Die ŋ kan in het Nederlands op verschillende plekken in een woord voorkomen: aan het eind (waŋ, sproŋ, kreeftskeerkriŋ) of in het midden (wriŋen, loŋinhoud, en ook eŋkel en raŋcuneus – waar je de g weliswaar niet schrijft, maar wel degelijk een ŋ uitspreekt).

Maar een ŋ kan niet aan het begin van een woord of lettergreep staan. ŋappelsap, ŋayonaise: loopŋeus, décolleŋé. Mag niet. Ja, hèhè, denkt u misschien, zo’n klank krijgt een mensch den bek toch ook niet uit? Nou, meneer Nguyen uit Vietnam heeft er anders geen enkele moeite mee, evenmin als de sprekers van nog zo’n 145 andere talen.

konini

Maar goed, hier bij ons mag het dus niet. En dan bedoel ik niet het prescriptieve ‘mag’ van ‘Ohhh, jij schrijft ik wordt, dat mag niet!’ Dat is een spellingskwestie, vastgelegd volgens een min of meer willekeurige afspraak. Ik heb het over het descriptieve ‘mag’: een fenomeen dat de diepere programmatuur van een taal aangaat. Zoals dat je in het Nederlands niet ‘koekje het’ kunt zeggen (maar in andere talen juist wel, zoals Aramees). Of een ŋ aan het begin van een woord of lettergreep kunt gebruiken.

ko

En dat geeft gelazer met een woord als koningin. In de niet-verhaspelde uitspraak klinkt het namelijk heel erg alsof die laatste lettergreep met een ŋ begint: ko-ni-ŋin. Probeer het maar. En omdat dat verschijnsel nergens anders in het Nederlands ook maar in de verste voorkomt gaat er bij sommige sprekers een alarmvlaggetje omhoog: ‘Ho, dit kan niet de manier zijn om dit woord uit te spreken’. Waar ze in principe een punt hebben.

Dat moet dus opgelost. Er moet een uitspraak van koningin worden gevonden die wèl fonetisch klopt. Wat te doen?

Untitled

Nou, U kunt bijvoorbeeld zeggen: kieper die hele ŋ eruit en vervang hem door een g: ko-ni-gin. Klinkt u wel als oude adel, maar u schendt in ieder geval de fonetische parameters van het Nederlands niet.

De andere optie is: draai de ŋ en de n om: ko-ni-niŋ. Hups, de ŋ netjes naar het eind van de lettergreep waar hij hoort, net als bij koning, en een veilige, fonetisch volkomen acceptabele n aan het begin ervoor in de plaats.

En ziedaar onze kandidaat. Metathesis, heet dat omwisselen van klanken; hetzelfde verschijnsel als bij weps, Geldrop en bakkeljauw. Klinkt beter dan verhaspelen nietwaar?

koninngi

P.S. Wie mij een video- of audiofragment met de haspeluitspraak van koningin(nedag) kan linken zij geprezen in den hoge. Ik heb mij een bult lopen zoeken, maar tot dusver geen succes. Giel Beelen! Doet het geloof ik ook.

Update: In de tussentijd is hier (op 0:57) alvast nog een andere interessante uitspraakoptie: konigiŋedag:

konigingedag

Update 2: Deze jongeheer ligt er niet specifiek wakker van, verder:

DSCI0791b []    DSCI0793a []

Drab in hogere kringen

Ik droomde dat ik op een of ander diner was met allemaal dure mensen; althans, dat werd me verteld dat ze dat waren want de setting en iedereens verschijning was betrekkelijk informeel. ‘Dat meisje daar,’ wees men mij op een jonge blondine met krulletjes, ‘die heeft een gouden handtekening.’

In de rij voor het buffet schoot ik haar jolig aan: ‘Zo, en van wie is die gouden handtekening die jij thuis aan de muur hebt hangen?’ Ze kon er, gek, nauwelijks om lachen en legde uit dat ze Barbara (of soortgelijke voornaam) Nokia heette. Bij nader beschouwen had ze inderdaad distinct Finse gelaatstrekken.

Treindialoog

And it was like. So I was like. And then she went like. It was like. Like. Like. So it was like. And I was like. It was like. So like he said, like. And she was like. Like. Like. Like. Like, like. So it was like. And I was like. So yeah, like. Like. Like. Like. Like. Like, like, like she went like, like. Like. Yeah, like, so I was like, yeah. So it was like. He was really like. And I was like. Like, it was like, like those cheese cakes? Like. Like, and then he was all like. Like. Like. Like. Like. Like. Yeah, but you have to like, like. Like. Like, I was like, it was, like. Like. Like. Like. Like. Like, like, I like went like, like. And she went like. So I was like. It was like. Like, what? So, like, yeah, like. And it was like. It was like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like; like? Like. Like. Like. Like. Like. It was like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. You know, like those, like, it was, like. Like. It was like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like, yeah, so, like. I was like. And I had like these, like, like, is this like Schiphol yet? Like, it was like. So, like. She was all like, like? Like. Like, like, like, like, like; like. Like. Like. Like. Like. Like. Like. Like.

like

Verder hadden ze het geloof ik over een ophanden zijnde trouwerij of zoiets.

Kim Fail Sung

Het zal u bekend zijn: in een schreefloos font ziet de hoofdletter I er nogal hetzelfde uit als de kleine letter l. Noord-Korea’s voormalig geliefd leider Kim Jung Il werd daarom nogal eens misnoemd tot Kim Jung II, wat vervolgens door sommigen weer vermakelijkerwijs als ‘de tweede‘ werd geïnterpreteerd.

Begrijpelijke fout, kan gebeuren, moeten die lui maar niet zulke gekke namen hebben, en wij niet zulke gekke lettertypes.

Maar eh, je mag toch verwachten dat de Noordkoreanen het zelf in ieder geval goed doen, vooral op hun officiële website. Nou.

DPRK

Hmm, die twee letters zien er wel èrg er hetzelfde uit, vinnunie?

KimIISung

Het zal toch niet hè? Even de paginabron erbij halen, die gebruikt schreven.

Kimsource1

KimIISungSource

Ik zou zeggen, gaat u maar rustig slapen; het zal met die nucleaire dreiging wel meevallen.