[Update 23-7-2015: per anneu hodieu een elektronische versie!]

[Update 23-1-2022: en nu zelfs een app!]

Zoals u weet staat het Nederlands bepaalde klankcombinaties wel toe en andere niet. Dit is waarom u meteen ziet dat kroei een Nederlands woord is en mkuew niet, ook al heb ik die woorden hier ter plekke verzonnen.

Maar waarom bestaat het woord kroei dan niet, terwijl het volgens de Nederlandse klankwetten wel is toegestaan? En hoe zit het met snoord? En raknuif? Tripochel? Wat een goudmijn aan mogelijkheden wordt hier veronachtzaamd! Vind je het gek dat je crisis krijgt. Hoog tijd dat ik hier een vinding uit mijn oude doos voor u opdis.

Woordgenerator: een dobbelspel dat kant en klare woorden produceert naar Nederlands model. Opgelet, het komt uit een tijd waarin mensen nog woorden als ‘megabyte’ en ‘aandachtsspanne’ gebruikten, dus u moet er een paar dingetjes voor doen. Ten eerste: open, of beter nog, print dit bestand (pdf). Ten tweede: regel een dobbelsteen (of electronisch equivalent daarvan); als u helemaal ongegeneerd los wilt gaan regelt u er drie.

Heeft u dat? Dan kunt u aan de slag met woorden genereren!

Het proces behelst vier stappen, waarbij u telkens met dobbelstenen gooit, de gegooide ogencombinatie in de desbetreffende tabel in het pdf-bestand opzoekt en de bijbehorende actie onderneemt.

Stap 1: het bepalen van het aantal lettergrepen

Voor Stap 1 wenden wij ons tot Schema 1; hiervoor is slechts één dobbelsteen nodig. Het resultaat van uw worp bepaalt hoeveel lettergrepen het te genereren woord zal krijgen. Heeft u bijvoorbeeld een 5 gegooid, dan kunt u uit Schema 1 opmaken dat het uiteindelijke woord uit twee lettergrepen zal bestaan.

De volgende drie stappen worden voor elk van die lettergrepen herhaald.

Stap 2: het genereren van de beginklank

Nu wordt voor de onderhavige lettergreep de beginklank bepaald, dat wil zeggen een medeklinker of combinatie daarvan. Hiervoor gebruikt u Tabel 2. Gooit u bijvoorbeeld een 2, een 3 en een 6, dan kijkt u bij 236 en ziet u dat de beginklank p- wordt. Ook is het mogelijk dat het woord geen beginmedeklinker(s) krijgt: dat is waar de streepjes voor staan bij combinaties 526 t/m 666.

Stap 3: het genereren van de middenklank

Tabel 3 bepaalt vervolgens de middenklank van de lettergreep in kwestie, oftewel een klinker(combinatie). Hiervoor zijn maar twee dobbelstenen nodig. U gooit een 3 en een 1? Dan is uw middenklank -aa-.

PS. Na de middenklanken aai, ooi, oei, eeuw, ieuw en uw (61 t/m 66) staat het Nederlands vrijwel geen eindmedeklinkers meer toe, dus zelf hanteer ik de regel dat na één van die klanken Stap 4 achterwege blijft.

Stap 4: het genereren van de eindklank

Voor de eindklank tenslotte zijn weer drie dobbelstenen nodig en wendt u zich tot Tabel 4. Net als bij de beginklank in Stap 2 kan ook de eindklank leeg zijn (de streepjes bij 461 t/m 666). Maar u gooit een 4, een 3 en een 5, zodat deze lettergreep zal eindigen op -rft. Paarft, heeft u nu dus.

Zoals daarnet gemeld worden stappen 2 t/m 4 voor alle lettergrepen herhaald, en aangezien we in ons onderhavige voorbeeld een woord van twee lettergrepen hebben moet er ook voor die tweede lettergreep een begin-, midden- en eindklank worden gegenereerd. Dus, u gooit achtereenvolgens 563, 41 en 222. En ziedaar; gefeliciteerd, u heeft zojuist het woord paarftoor het leven geschonken!

Dikke pret toch? Het systeem is natuurlijk verre van perfect en levert geregeld spuuglelijke woorden op (zoals paarftoor), maar het moet afdoende zijn voor een middag lol. Als ik weer eens tijd heb ga ik verder met het bouwen aan een electronische versie die de werkelijkheid beter benadert. In de tussentijd zie ik uw dobbelresultaten graag tegemoet!