Om in de pijpzaksfeer te blijven: een met terugwerkende kracht best lekker geslaagd bonkiebonkremixje dat ik eens van een nummer van Yann Tiersen heb gemaakt:
Taaldrab 21: Canntaireachd
Niet alleen Indiase percussie doet aan lettergrepen om muziekklanken weer te geven; ook doedelzakkers blijken zo’n mnemosysteem te hebben. Canntaireachd heet het bij de Schotten (uitspraak), oftewel “chanting”.
Het is een soort solfège-systeem, maar dan complexer. Niet alleen worden de basistonen weergegeven, maar ook de bijbehorende zogeheten voorslagen (grace notes, op z’n Engels): de typische korte ‘hikjes’ die doedelmuziek kenmerken.
Wil je bijvoorbeeld een kale B pijpen (zonder hikje), dan zing je o. Komt daar een G-voorslag aan vooraf, dan wordt dat hio; met een E-voorslag krijg je eo, en in geval van een D-voorslag to. Etcetera:
Dat is de basis, maar daar komen nog allerhande extra’s bij, zoals cadences, doublings, throws, echos en grips (nee, ik weet ook niet wat dat zijn), met navenante lettergrepen als ra, dili, hedale, tro, adeda, hiharin en natuurlijk chehedari. (Check u zelf even verder).
Op deze manier zijn er dus megavetveel canntaireachdcombinaties mogelijk. Met een lekkere dosis onregelmaat, want helemaal consistent getrokken is het systeem nooit. Het stamt van ergens uit de achttiende eeuw, althans de manuscripten (talloze pdfs hier) en natúúrlijk zijn er meerdere versies in omloop.
Zelf canntaireachd leren? Dat kan, er is een (dure) app!
Taaldrab 20: Engelse spelling
Ja, want talen kiezen eerst hun letters en spreken daarna af hoe je die allemaal uitspreekt. (Hint: nee.)
Weten waarom de Engelse spelling ogenlijk zo’n bende schijnt? Lees Spell It Out van David Crystal.
Nog beter: lees alle boeken van David Crystal.
Albert de Ruiter
Ik had me bij die stem eerder een soort sjamaan van twee bij drie meter voorgesteld, maar de baard klopt verder vrij aardig met mijn geestbeeld. Hier (links) (of rechts) (hangt ervan af of het onderschrift klopt) (ik neem aan van wel) (ja toch) (waarom zou je dat omdraaien) (nee precies) (lijkt mij ook) dan eindelijk eens het gezicht achter de bas der bassen in Koyaanis‐ en de andere qatsi’s: Albert de Ruiter.
Toegegeven, heel diep heb ik niet gegraven, maar behalve deze foto en enkele bijdragen aan andere muziek kan ik in het geheel geen gegevens over de man vinden, laat staan of hij überhaupt nog leeft c.q. met die naam van hem gewoon hier bij mij achter in de Lombokstraat woont.
PS. Haháá. Ik wil dit t-shirt.
Update: Ah, hier iets meer over de foto in een Italiaans artikel. Het betreft inderdaad de baard op links. Snelle & vuile vertaling:
Weet u nog? Godfrey Reggio’s buitengewone film Koyaanisqatsi. Muziek van Philip Glass, de donderende en buitengewone stem van Albert de Ruiter.
Welke van de twee? Wilt u nu beweren dat u het lichaam van een bas niet herkent? (Ik help u, aan de linkerkant…). Albert De Ruiter slaagt erin een gezonde anonimiteit te bewaren ten opzichte van de dwaze gekte van het web, het was niet gemakkelijk om hem te vinden. Maar ik wil een uitzondering maken om eer te bewijzen aan een van de meest buitengewone stemmen die ik ooit heb gehoord … Vanaf het eerste moment, toen ik deze film als jongen zag.
Kijk hoe hij zijn vingers houdt… Deze spontane mudra – zoals de studenten van de Canto Armonico-school goed weten – houdt de verticaliteit actief en goed gedefinieerd, ten voordele van een strak, diepgeworteld en krachtig geluid. De vingertop is nauw verbonden met de opgaande beweging van de schedel, het geluid wordt naar boven gebracht, naar de harmonische regio, waardoor de wortels stabiel blijven. Het geluid opent zonder iets te hoeven doen, zonder technieken.
Het stuk meldt vervolgens dat we in onderstaande eindbeelden van Koyaanisqatsi vanaf 4:17 De Ruiter zijn stembanden de vrije loop horen laten, maar dat klopt niet: dat zijn keelzangmonniken uit Kundun die de maker van het clipje er waarschijnlijk zelf in heeft gemixt. Ook mooi, daar niet van.
Theo Jansen
En hoe zou het met Theo Jansen gaan en zijn fantastische Strandbeesten? Wel, die evolueren lustig voort:
Zijn kalme enthousiasme blijft aanstekelijk van prettiggestoorde genialiteit:
Taaldrab 19: Willem Wilmink
Janee, dit is uiteraard Edwin “als kind vond ik dit altijd doodeng” Rutten, maar de teksten zijn van Willem Wilmink en het verrast me nu pas hoe goed in hun eenvoud die zijn.
Er is indertijd een krappe honderd van deze Klokhuis-orgelliedjes opgenomen, blijkens de Grote Harry Bannink Podcast (want die componeerde dan weer het deuntje) waarvoor dank aan Heleen maar dat had ik de vorige keer ook al gezegd.
Haha, oh. U kunt goed zien aan welk programma ik al jaren niet meer kijk hoe lang ik al niet meer naar dat programma kijk, want die blijken dus hun volle seizoen 2018 aan Willem Wilmink te hebben gewijd.
Tevens leuk: een radio-interview met Wilmink uit 1991.
Taaldrab 18: Fons Jansen
Humor met accenten van vroeger.
Gnarft, het filmpje doet het niet via mijn blog; moet u even doorklikken naar Youtube.
Inspirational
Koop(iëer) nu: inspirationele ansichtkaarten met authentieke inzichten! Desgewenste spreuken op aanvraag, verlichting niet gegarandeerd.
Memento vivere
De maan
Japans houtsnijwerk
Even pauze hiero, zoals u merkt. Ter intermezzo een prachtvideo van hoe meesterkerver David Bull een van zijn traditionele Japanse houtsnijdrukken vervaardigt, van begin tot eind in real time.
Wie dik drie uur te lang vindt kan ook terecht bij de krap driekwartiers versie.
Taaldrab 17: Namaste
Leuke taalpodcast van de taalpodcast* The Allusionist over het (wan)gebruik van namaste in Westerse yogakringen. Spoiler: het betekent niet dit. Ook niet dit. Of dit.
* Ja, hadden ze maar moeten zorgen dat podcast niet zowel ‘een individuele podcast’ kan betekenen als ‘een (groep/instantie/website) die podcasts podcast.’
Toegift:
Taaldrab 16: Hush, Pmitxki, Gripping
En dan heb je natuurlijk van die mafketels die hun eigen talen bedenken. Deze is leuk:
Deze is mooi (kan door dat loeirussische accent komen):
Deze is… touching:
Taaldrab 15: Otteoghalvtreds
Of: waarom makkelijke getalsystemen gebruiken als ze ook moeilijk kunnen.
Nu wilt u natuurlijk brandend weten hoe je ‘eenentachtig’ in het Deens zegt. Enogfirs natuurlijk!*
Meer over maffe manieren om te tellen hier.
* Herstel: dit is hoe je ‘eenentachtig’ in het Deens schrijft. De uitspraak is, zoals altijd, hûe’l.
Taaldrab 14: Koning
koning: komt van *kunja– ‘geslacht, familie’, waar we ook nog kunne van hebben en de Engelsen kin, wat niets met je kin te maken heeft maar wel met kinderen, die de was kunnen doen, alleen komt dat natuurlijk van kennen, wat de Schotten nog als ken kennen, alhoewel ze ook cunning kunnen zijn en weten wat wit is vanwege hun wijze wetten. Wetten zijn recht en links is krom, en krom is de kroon op ’s konings kruin.
Fijne Spijkerpoepdag iedereen!
Taaldrab 13: Gleichstufiges Tonnetz
Je hebt dingen waarbij je zegt ‘Ik begrijp hier niets van en ik wil het ook niet begrijpen’ (zoals cricket) en je hebt dingen waarbij je zegt ‘Ik begrijp hier niets van maar ik wil het wel begrijpen (alleen heb ik daar de tijd niet voor).’ Zoals dit:
Okee. Het is een notatie van toonintervallen, zoveel vat ik. Een Tonnetz, zoals ik verneem dat dat ook wel heet. En iets met gelijkzwevende versus welgetempereerde stemming.
Gaaf! Denk ik. Maar hoe? Waarin? Wiedesondanks?
Waarschijnlijk worden alle drie deze vragen beantwoord als je ’s onderhavigen artiests website leest c.q. boek, maar daar heb ik dus de tijd niet voor. Ik moet namelijk ook nog deze video begrijpen:
(Jawel, muzieknotatie is ook een soort taal. Jawel.)
Taaldrab 12: Patet
Taaldrab 11: Dogongroet
De Dogon, in tegenstelling tot wat iedereen denkt niet afkomstig van Sirius b, maar op sociaal vlak wel een tikje buitenaards, namelijk in hun manier van groeten.
Another example is the custom of elaborate greetings whenever one Dogon meets another. This custom is repeated over and over, throughout a Dogon village, all day.
During a greeting ritual, the person who has entered the contact answers a series of questions about his or her whole family, from the person who was already there. The answer is sewa, which means that everything is fine. Then the Dogon who has entered the contact repeats the ritual, asking the resident how his or her whole family is. Because the word sewa is so commonly repeated throughout a Dogon village, neighboring peoples have dubbed the Dogon the sewa people.
Taaldrab 10: Vülgår
Wohoja, tjek dit dan! Een volautomatische maakmijneigentaal-maker! Geef naar wens een stel regels op (zoals: deze klanken moeten er in voorkomen, zo worden woorden opgebouwd, zus zit de zinsstructuur in elkaar), klik Generate new language en het ding genereert ter plaatse een taal terwijl u wacht. Noujaaaa.
Ja zeg hoor eens even, op zo’n manier is er toch geen oorspronkelijkheid meer aan de taalverzinneritis? Een beetje de oudschool lingofict haar brood uit de mond stoten zeg! Give us strength, oh Lord, to let our children starve.
Nee maar wauw, dit vind ik dus onverminderd gaaf. En dan heeft de betaalde versie ook nog eens allerlei extra gave opties zoals spellingswijzen, evolutiesimulatie en wat niet al. Wonderbaar!
Taaldrab 9: Taalverloedering
Hans trekt er ten strijde tegen.













