Maand: januari 2010

Nog

Gisteren is Miep Gies overleden, las ik, op de goedgelukte leeftijd van 100 jaar. Dat ze vredig ruste.

In het overlijdensbericht op nu.nl stond het volgende:

Een paar maanden geleden werd er nog een planetoïde naar haar genoemd.

Dat is natuurlijk zonder meer een goede kwestie, dat er een planetoïde naar je wordt genoemd – naar ik mag aannemen heeft Anne Frank er ook een – maar daar gaat het me nu niet om. Wat mij intrigeert is het onderhavige gebruik van het woordje nog. Dat zie je namelijk vaak in anekdotes over pas-overledenen, dat woordje. “Ze hebben oom Herman nog geprobeerd te bellen.” “Ik was de vorige avond zelfs nog terug gegaan.” Als je dat nog leest weet je: dat is niet goed afgelopen. Hoe zit dat?

Onmiskenbaar speelt er iets van vergeefsheid in dat gebruik van nog. Alsof je er achteraan kunt denken “… maar het heeft allemaal niet meer mogen baten.” Toch zal dat niet de beoogde strekking zijn geweest bij dat zinnetje over die planetoïde, want je kunt planetoïden naar iemand noemen zoveel je wilt, baten tegen doodgaan doet het niet. (Sterker, als er een planetoïde naar je genoemd wordt ben je meestal al dood. Maar ik wijk af.) Kennelijk zit er dus meer verborgen in dat nog. Er spreekt een onvoorstelbare weemoed uit; iets bezwerends haast: alsof je ermee wilt aangeven hoezeer extra droevig een bepaalde gebeurtenis is in het licht van het overlijden. “En ze had nog wel net een huis in Drenthe gekocht.”

Wonderlijk, wat een gevoelsrijkdom er in één woordje schuilt. Want over de andere toepassingen van nog was ik nog niet eens begonnen. Welke taal heeft er nu een woord waarmee je kunt aangeven dat iets zich al een tijd in dezelfde staat bevindt (Hij staat nog bij de bushalte), dat iets van plan is in een andere staat over te gaan (Nog even en dan is het acht uur), dat je iets aan iets toevoegt (En Herbert nam nog een moorkop), dat je ergens minder van hebt dan daarvoor (Ik heb er nog vier), dat je je iets van heel vroeger kan herinneren (Wij zijn toen nog over het ijs naar Marken gelopen), dat iets eerder gebeurt dan verwacht (hij is vandaag nog vertrokken), dat iets juist veels te laat gebeurt (Ga je nóu nog stofzuigen?), en op de koop toe je verdriet met iemands overlijden kracht kunt bijzetten? En dan sla ik er vast nog een paar over ook.

Frank wint Dichtersprijs (als het aan u ligt)

Zo, nu eens niet propaganda voor die zus van me, maar voor mijn goede oude vriend Frank Sijbenga, oftewel Blinde Schildpad. Velen onder u zullen het niet weten (of wel), maar Frank schrijft en dicht dat het een aard heeft. Met een hoofdletter. Afgelopen Maart stond er een interview met hem in het online literair e-magazine Meander, en nu hebben ze hem genomineerd voor de de jaarlijkse uitloving van hun Dichtersprijs. Als één van de zes uit alle dichters van het afgelopen jaar! Dat is dus vet goed! En terecht. Lees dit maar eens:

Friese kwatrijnen

1.
We wilden lange reizen maken en
in elk geval in Friesland niet blijven;
maar ons bleven de basalten tanden
en het zout op de lippen van het tij.

2.
Elders zouden deze meeuwen zich aan
de rotsen klampen. Hier grijpen zij in
vrije lucht en krijsen, en is de grijze kim
het enige houvast van onze vlucht.

3.
Het wolkendek is als een eierschaal
gebroken. Licht dringt door de takken
van de wilgen en het schuim op de
sloten, tot het wolkendek weer sluit.

4.
Ondanks alles is er weinig waar de tijd
geen vat op heeft, alleen de zware
dijken. Stormen stuwden de zee op en
mensen het land. Beide blijven zij.

5.
Over het godverlaten water starend
kreupel steunend op de godvergeten klei
kan hij niet anders denken dan dat hij
in geen land geen god nader is geweest.

6.
Zo weinig staat dit landschap toe.
Wij staan in het midden van het veld
en zien de vogels zich verzamelen,
zelfs als er niets zou gebeuren, wachtend.

Nov. 2000

Dat vind ik geslaagd dichtwerk. Vindt u dit ook, breng dan vanaf eind deze week nu uw stem uit, en wie weet wint Frank dan wel die felbegeerde 350 euro!

Friese Kwatrijnen verscheen eerder hier; gereproduceerd met toestemming onder een
Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 Unported License.

Update: Voor de duidelijkheid: 1. Bovenstaand gedicht is niet dat waarop de nominatie is gebaseerd (dat zijn deze twee) maar gewoon een keuze ter illustratie dat ik Frank goed vind dichten; 2. Om te kunnen stemmen moet je je inderdaad op Meander abonneren, hetgeen gratis is en desgewenst ongedaan kan worden gemaakt Te laat: zie Update 2a; 3. Hier kan men in de tussentijd auditief luisteren naar interviewtjes met de nominé’s.

Update 2a: Verstandig. Meander laat alleen mensen stemmen die op 9 januari al op de abonneelijst stonden. Da’s wel zo eerlijk. Dan flink duimen maar, gij on-abonnees!